दमक, पुष १५
च्याउ उत्पादक किसान संघका अनुसार नेपालका ७० जिल्लामा च्याउ खेती विस्तार भएको छ भने ४० जिल्लामा व्यावसायिक उत्पादन गर्ने किसान छन् ।हाल च्याउ खेतीमा करिब ३५ हजार किसान आबद्ध छन् ।
संघका अनुसार च्याउको बीउ उत्पादन गर्ने ल्याब संख्या ६७ छ ।किसानले वार्षिक करिब १५ अर्ब रुपैयाँको कारोबार गर्दै आएका छन् ।नेपालमा दैनिक करिब १ लाख किलो च्याउ उत्पादन हुन्छ । प्रत्येक दिन ५० हजार किलो कन्य च्याउ, १० हजार किलो गोलो च्याउ, १२ सय किलो राजा च्याउ, ६ सय किलो सिताके च्याउ र अन्य च्याउ १० हजार किलो उत्पादन हुने गरेको सघंले जनाएको छ ।
हरेक १५ पुसमा नेपालमा ‘राष्ट्रिय च्याउ दिवस’ मनाइने गरिन्छ । च्याउ दिवस औपचारिक रूपमा मनाइरहँदा नेपाली उत्पादनले नै च्याउको माग धान्न सक्ने अवस्था भने छैन ।पछिल्लो समय तीव्र रूपमा च्याउ खेती विस्तार भइरहँदा पनि माग धान्न नसकेको च्याउ उत्पादक किसान बताउँछन् ।
नेपालमा अहिले वार्षिक १५ देखि २० करोडको च्याउ आयात हुने गरेको छ । करोडौंको आयात गर्दा जम्मा ८–१० लाखको मात्रै निर्यात भइरहेको छ । कन्य च्याउ आयात हुँदैन, अन्य च्याउ विभिन्न नाममा आयात हुदै आएको छ ।
च्याउको व्यावसायिक उत्पादनमा सरकारले बेवास्ता गरेको सघंका अध्यक्ष सन्तोष कार्कीले बताउनु भयो ।
