दमक, १० भदौ । नेपाली हिन्दु महिलाहरुको महान चाडको रुपमा मनाईने गरिन्छ हरितालीका तीज । पहिला पहिला तिज एकदिने पर्वको रुपमा मात्र मनाईन्थ्यो । तर पछिल्लो समय तीजलाई केवल चाड मात्र हैन यसले महिलाहरुलाई सशक्तीकरण हुन पनि ठूलो भुमिका खेलेको छ । तीजका गितहरु मार्फत महिलाहरुले आफ्नो अधिकार र आवाज उठाउने गरेका छन् ।
दमक ५ स्थित धनेश्वर मन्दिरमा पनि मंगलबार पूजा गर्न आउने महिलाहरुको भिड थियो । सबै जनाको अनुहारमा तीज मनाइरहँदा खुसी झल्कीरहेको थियो । कोही पूजा गरिरहेका थिए ,कोही नाचिरहेका थिए, कोही गाईरहेका थिए भने कोही फोटो अनि भिडियो खिच्नमा व्यस्त देखिन्थे ।
यसरी एकै ठाउँ भेला भई गित गाउँदै नाचिरहदाँ महिलाहरु बिचको एकता प्रस्टै झल्कीरहेको थियो ।
पहिलाको र अहिलेको तिजमा धेरै अन्तर छ। पहिला पीडा र वेदना गाइन्थे । त्यहिमा रमाइन्यो । तर अहिले महिलाका अधिकार र शशक्तिकरणका कुरा सुनिन्छन् । महिलाहरु अहिले आफै कमाउने भएका छन् । आफ्ना आवश्कता आफ्नै कमाईबाट जुटाउने गरेका छन् । जसले उनीहरुलाई तीज एक महिना देखीनै मनाउँदा पनि परिवारमा कसैलाई आर्थीक भार पार्नु पर्दैन । आफ्नो दक्षता र क्षमता बढाएर आफुलाई सवल बनाएको प्रमाणीत गर्ने अवसरका रुपमा पनि पछिल्लो समय तीजलाई लिने गरिएको छ । झापाको धनेस्वर शिव पाञ्चायन मन्दिरमा भेटिनुभएकी बिराटनगर निवासी सईसवि निरौला महिला स्वतन्त्रता र अधिकार प्राप्तीले यसखाले परिवर्तन आएको प्रतिकृया दिनुहुन्छ ।
महिलाहरुको अवस्था हिजो जस्तो थियो । आज त्यस्तो छैन । महिलाहरु अव दविएर बस्न सक्दैनन । हेपिएर र होचीएर घरभीत्रै सहेर बस्नु पर्ने परिस्थिती पनि छैन । किनकी महिलाहरुको स्वतन्त्रताले उनीहरुको क्षमता बढेको छ । क्षमता बढेसगै रोजगार र स्वरोजगार बन्न सक्ने स्थिती बनेको छ । यसरी कसैको परनिर्भरमा बस्न नपरेपछि महिलाहरुले पहिलाको जस्तो दुःखबाट बाहिर निस्केर खुसी र सुखको अनुभव पनि गर्न सकिरहेका छन् । र अहिले तीज मनाउदा पनि दुख र वेदना हैन । खसी र सफलताका चर्चा हुन्छन् । चुनौती र अवसरका कुराहरु गरिन्छन । यो महिलाहरुमा आएको निकै परिवर्तन रहेको बताउनु हुन्छ दमक ८ की सरु दाहाल ।
तर अरुकोभन्दा भिन्नै सोच छ दमक ५ की सुनिता पोख्रेलको । उहाँ भन्नु हुन्छ महिलाहरुले स्वतन्त्रता प्राप्त गरेका छन् । यो राम्रो कुरा हो । तर त्यो स्वतन्त्रतालाई सहि ठाउँमा प्रयोग गर्न नसकिएको भन्दै गलत हर्कत र कृयाकलपाले महिलाहरुले प्राप्त गरेको स्वतन्त्रता माथी समेत प्रश्न उठ्न थालेकोमा उहाँको चिन्ता छ । एक महिना अघी देखी तीज मनाउन भन्दै होटल, रेष्टुरेण्टमा जाने मादक पदार्थ सेवन गर्ने, हिन्दि गीतमा नाच्ने र त्यसलाई भीडियो बनाएर सामाजीक सञ्जालमा प्रकाशन गर्ने । यो गलत काम रहेको र यसले सामाजीक बिखण्डन समेत ल्याउने उहाँको तर्क छ । हुने खाने महिलाहरुले गर्ने यस्ता गतिविधिबाट हुदा खाने वर्गका महिलाको मनमा ठेस पुग्न सक्ने र उनीहरुलाई तीज खल्लो लाग्न सक्ने भएकोले तीजलाई सस्कार सहितको सस्कृतीको रुपमा सबैले मनाउन आवश्यक रहेको पोखरलेको सुझाव पनि छ ।
अहिले राज्यले महिलाका नाममा धेरै छुट र सुविधा दिएको छ । जसले गर्दा उद्यमी बन्न, व्यवसायमा लाग्न महिलाहरु प्रोत्साहीत पनि भएका छन् । यसखाले पर्वहरुमा महिलाहरुले प्रयोग गर्ने गहना र पहिरनको कारोबार उच्च हुन्छ र त्यसको व्यापार गर्नेहरु अधिकांश महिलाहरुनै रहेका छन् । यसले गर्दापनि तीज पर्वले महिला शशक्तिकरणको आन्दोलनलाई थप टेवा पुर्याइएको रहेको छ । त्यसैले तीजलाई गलत तरिकाले मनाउने भन्दा पनि र्सिजनशिल बनेर आफ्नो शशक्तिकरणमा लाग्न सक्ने हो भने यसको गरिमा अझ बढेर जान सक्नेमा कुनै दुई मत छैन ।
