दमक, १८ साउन/ दमक नगरपालिका वडा नम्बर ७ स्थित हाटखोला भन्ने बित्तिकै सबैको मनसपटलमा हरेक बुधबार राँगा र बंगुरको सामुहिक बध गर्ने ठाउँको परिकल्पना आउन सक्छ ।
कुनैबेला यहाँ रहेको गोसखान पूर्वमै चर्चित थियो । हरेक बुधबार साप्ताहिक हाट लाग्ने गर्दछ । दमकका मात्रै नभएर पूर्वी नेपालका विभिन्न स्थानदेखि राँगा तथा बंगुरहरु ल्याउने र काटेर मासुको कारोबार हुने स्थल हो यो । एकै दिनमा लाखौको कारोबार हुने यो ठाउँबाट कयौले रोजगार पाए अनि धेरैजसो त स्वरोजगार पनि बन्दै आए ।
सर्वसाधारण र व्यापारीको खचाखच हुने यो गोसखान अहिले भने सुनसान जस्तै छ । यहाँ विहानीपख केहीबेर कारोबार हुन्छ । व्यापारीहरु आआफ्नो गन्तव्यमा फर्कन्छन् । दिनभरी मासु बेच्नेहरु यत्तिकै बस्छन् । ग्राहक आउने आशामा त्यसै दिन बित्छ । छेउमा रहेका खाजा खाने टहराको अवस्था पनि उस्तै छ ।
यही ठाउँमा बिगत १५ वर्ष भन्दा अघिबाट खाजा पसल सञ्चालन गर्दै आउनु भएकी इन्द्र कुमारी लिम्बुका अनुसार अहिले यहाँ व्यापारीहरु पनि उती आउँदैनन् । न सर्वसाधारण आउँछन् । कसैले पनि ध्यान नदिएका कारण सरसफाईको अभावमा ठाउँ पनि फोहोर भएर दुर्गन्धित छ । यो ठाउँमा दमकको सबैतिरको मासु काट्ने ठाउँ यही सार्ने हो भने दमकको गोसखान पुरानै लयमा फर्कने उहाँको विश्वास छ ।
यस्तै, यही ठाउँमा बंगुरको व्यवसाय गर्दै आउनु भएका मननारायण शेर्माका अनुसार यहाँ व्यापार गर्ने व्यापारीहरुले मनोमानी तरिकाले व्यापार गरिरहेका छन् । सरकारले यसमा कुनै नियन्त्रण गर्न सकिरहेको छैन । सरकारी नजरमा नपरेकै कारण यहाँ केही निश्चित व्यक्तिहरुको मनोमानी चलिरहेको शेर्माको ठहर छ । सरकारले यसबारेमा पनि ध्यान दिन उहाँले माग गर्नु भयो । पहिलाकै गोसखानको रुपमा यसलाई फर्काउन सरकारले केही आकर्षक कार्यक्रम ल्याउनु पर्ने उहाँको माग रहेको छ ।
अहिलेपनि यहाँ जहाँ मन लाग्यो त्यही पशु बध गरिएको देख्न सकिन्छ । बध गरिसकेपछि खासै सरसफाई नगरिने र नछोपी खुला रुपमा मासुको बिक्री वितरण हुन्छ । जसका कारण मानव स्वास्थ्यमा त यसखाले खुला मासु बिक्रीले असर पारीनै हाल्छ । यो बाहेक यसले पर्यावरणमा समेत असर पारिरहेको छ । यस कारण अव यो गोसखान बजारको बीचमा नराखेर अन्तै सार्नु पर्ने स्थानीय सामाजिक अगुवा प्रविण चाम्लिङको धारणा छ ।
तर दमक नगरपालिकाले भनें अरु सबैतिरका बधशालालाई यहीँ ल्याएर एकीकृत बधशाला बनाउने योजना अघि सारेको छ । यसको संरक्षण गर्न यस अघिनै दमक नगरपालिकाले वरीपरि पर्खाल लगाएको छ । उत्तर र दक्षिण दुवै प्रवेशद्धारमा स्थाई गेट निर्माण गरिएको छ । र गत आर्थिक वर्ष कोशी प्रदेश सरकारको सहयोगमा यहाँ प्रशासनिक भवन पनि बनाइएको छ । नगरका प्रवक्ता धर्मप्रसाद दाहाल दिपेशले अव दमक क्षेत्रभित्र छरिएर राँगा र बंगुरको बध गर्नेहरुलाई यही ठाउँमा ल्याएर सातै दिन यहीबाट कारोबार गराउनेगरिको वातावरण बनाइने उल्लेख गर्नुभयो । त्यसकालागि आवश्यक पर्ने अन्य संरचना समेत निर्माण गरी थप व्यवस्थित गर्ने योजनामा उहाँले सुनाउनु भयो ।
झण्डै ५ कट्ठा क्षेत्रफलमा रहेको यो गोसखान दमक नगरपालिकाको जमिन हो । यहाँबाट अहिले नगरपालिकाले यतिनै आम्दानी गर्छ भन्ने यकिन तथ्यांक समेत छैन । दमक ७ मै रहेको पशुहाट सहितलाई एकीकृत रुपमा ठेक्का लगाएर नगरपालिकाले एकमुष्ट १ करोड २९ लाख रुपैँया कर उठाउँदै आएको छ ।
फोहोर कसैको पनि मित्रु हुँदैन । यो त रोगको कारक हो । स्वास्थ्यका लागि खाइने मासु र मासु बिक्री वितरणको स्थल पनि उत्तिकै सफा नहुँदा रोगको स्रोत त्यही बन्छ । यसकारण यसको सरकारवाला निकाय दमक नगरपालिका कार्यालयले बधशालाको सरसफाई सहितको व्यवस्थापनमा ध्यान दिनु जरुरी देखिन्छ ।
