दमक, कार्तिक १८ । नेकपा माओवादी केन्द्रले आफ्नो मार्गनिर्देशक सिद्धान्त ‘माओवाद’ छोडेर नयाँ पार्टीको सिद्धान्त ‘माक्र्सवाद–लेनिनवाद’ अंगालेको छ। पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड, माधवकुमार नेपालसहित ८ दलका अध्यक्षहरूले हस्ताक्षर गरेको एकता सहमति अनुसार सबै दलहरूले पहिले मान्दै आएको सिद्धान्त त्याग्ने व्यवस्था गरिएको छ।
नेता वेदुराम भुसालका अनुसार, “एक वर्षदेखि लगातार छलफल पछि माक्र्सवाद–लेनिनवाद स्वीकार गर्ने सहमति भएको हो।” माओवादीले माओवाद त्याग्दा, अन्य दलहरूको कम्युनिष्ट पृष्ठभूमि र साझा विश्वासलाई आधार मानेको छ।
एकता प्रक्रियामा सहभागी नेताहरूको अधिकांश एमाले पृष्ठभूमिका छन्। एमालेका संस्थापक नेता माधव नेपाल अहिले एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष छन्।
राजु कार्की, सुवासराज काफ्ले, महिन्द्र राय यादव र प्रेमबहादुर सिंह पनि पूर्व एमाले नेताहरू हुन्। उनीहरूले अलग–अलग समयमा आफ्ना दल बनाएर फेरि एकतामा सामेल भएका हुन्।
माओवादीबाट अलग भएका नेताहरू चिरन पुन र कर्णजित बुढाथोकी माओवादी विचारधाराका कट्टर पक्षधर हुन्। तर माओवादी केन्द्रका देव गुरुङका अनुसार, “माओवादी छोडेको निष्कर्ष निकाल्न हुँदैन। वैचारिक विषयमा महाधिवेशनमा छलफलको विकल्प खुल्ला छ।”
सहमतिपत्रको १८ नम्बर बुँदामा वैचारिक विषयमा छलफल जारी राख्ने व्यवस्था छ, तर मतदानबाट सिद्धान्त फेरि परिवर्तन गर्ने प्रक्रिया छैन। इतिहास हेर्दा, २०६५ र २०७५ को एकता प्रक्रियामा पनि माओवादीले आफ्नै ‘प्रचण्डपथ’ स्थगित गरेको थियो, तर पछि फेरि फर्काएको छैन।
विश्लेषकहरू भन्छन् कि नयाँ एकता सहमति राजनीतिक व्यवस्थापन र बहुमत कायम गर्नका लागि गरिएको हो। माओवादी र एमालेबाट विभाजित दलहरूको लामो राजनीतिक यात्रा, फरक पृष्ठभूमि र पुराना विवादका कारण सिद्धान्तको एजेण्डा अझै संवेदनशील छ।
अन्ततः, प्रचण्ड नेतृत्वको माओवादी केन्द्रले औपचारिक रूपमा माओवादलाई मार्गनिर्देशक सिद्धान्तबाट हटाएको छ, तर वैचारिक छलफलको विकल्प खुलेको छ। राजनीतिक समीकरण र सत्ता संरचना ध्यानमा राख्दै, नयाँ पार्टीले ‘माक्र्सवाद–लेनिनवाद’लाई आधारभूत सिद्धान्त बनाएको छ।
