डिजिटल दुनियाँमा अझ आवश्यकता बन्दै केशव नेपाल

काठमाडौँ, ८ पुस / नेपालको संचार तथा सूचना प्रविधि क्षेत्रमा केही व्यक्तिहरू यस्ता हुन्छन्, जो सरकार बदलिँदा बदलिँदैनन्, नीतिहरू फेरिँदा पनि अझ आवश्यक बन्दै जान्छन् । तीमध्ये एक नाम हो— केशव नेपाल । राजनीतिक दल, सत्ता समीकरण वा वैचारिक ध्रुवीकरणभन्दा माथि उभिएर देशको डिजिटल मेरुदण्ड मजबुत बनाउँदै आएका केशव नेपाल आज नेपालको संचार जगतका अपरिहार्य व्यक्तित्व बन्नु भएको छ ।

केशव नेपालको योगदान कुनै एक सरकार, नीति वा परियोजनामा सीमित छैन । उहाँको योगदान संरचना निर्माणमा, दूरदृष्टि विकासमा र भोलिको नेपाल तयार पार्नमा केन्द्रित छ । त्यसैले जुनसुकै पार्टीले सरकार बनाए पनि, नेपालको संचार क्षेत्रले उहाँलाई आवश्यक ठानिरहन्छ ।
सरकारी सेवामा आबद्ध परिवारमा जन्मिनुभएका नेपाल बाल्यकालदेखि नै अनुशासन, इमानदारी र जिम्मेवारीका संस्कारमा हुर्किन पाउनु भयो । सुरक्षित पारिवारिक पृष्ठभूमि हुँदाहुँदै पनि उहाँले सजिलो बाटो रोज्नु भएन । उहाँको विश्वास स्पष्ट थियो— देश परिवर्तन गर्न चाहनेले जोखिम लिनैपर्छ ।

पोखराको गण्डकी बोर्डिङ स्कुलमा अध्ययन गर्दा उहाँले गुणस्तरीय शिक्षा र कडा अनुशासनको महत्व बुझ्‌नु भयो । त्यसपछि बुटवल बहुमुखी क्याम्पसमा उच्च शिक्षा हासिल गर्दाको बखत अध्ययनसँगै जीवनलाई बुझ्ने अभ्यास थाल्नुभयो । विद्यार्थी जीवनमै बस किनेर आफैँ रात्रि बस चलाउनु केवल आम्दानीको उपाय थिएन, त्यो नेपाल बुझ्ने विद्यालय थियो—जहाँ उहाँले आम नागरिकको दुःख, आवश्यकता र सम्भावनालाई नजिकबाट देख्न पाउनु भयो ।

संचारप्रति मोह र प्रविधिप्रति प्रतिबद्धता
पत्रकारिताबाट सुरु भएको उहाँको संचार यात्राले उहाँलाई विचार निर्माण, सूचना प्रवाह र जनचासो बुझ्ने क्षमतामा निखार ल्यायो । अंग्रेजी पत्रिका सञ्चालनदेखि लिएर काठमाडौंका प्रतिष्ठित मिडियामा सम्पादक र प्रकाशकसम्मको उहाँको यात्रा रह्यो । त्यसपछि उहाँको दृष्टि डिजिटल संचारतर्फ मोडिएको थियो ।

यही सोचका साथ उहाँ बुटवल फर्किएपछि नेपालमै पहिलो पटक फोन लाइनबिनै चल्ने वायरलेस इन्टरनेटको सम्भावना खोज्न थाल्नुभयो । पहाड, तराई, दुर्गम बस्ती—जहाँ गाडी पुग्दैन, त्यहाँ उहाँ आफैँ जीप चलाएर पुग्नुभयो । यसै क्रममा उहाँले प्रमाणित गर्नुभयो— नेपालमा प्रविधि सम्भव छ, चाहिने केवल प्रतिबद्धता हो ।

फाइबर प्रविधिको भविष्य पहिचान गर्दै नेपालले एफटीटीएच (Fiber to the Home) मा आफ्नो समयको लगानी गर्नुभयो । यही दृष्टिले जन्मियो— लुम्बिनी नेट । सस्तो, भरपर्दो र पहुँचयोग्य इन्टरनेटको अवधारणाले कम्पनीलाई तीव्र गतिमा अघि बढायो । पछि वर्ल्डलिंकसँगको एकीकरणपछि, उहाँले वर्ल्डलिंक कम्युनिकेसनको नेतृत्व सम्हाल्नुभयो ।

उहाँलाई विशेष बनाउने पक्ष यही हो— उहाँ नीति कुरिरहनु भएको छैन, नीति बन्नु अघि नै आवश्यकता पहिचान गर्नुहुन्छ । जब “डिजिटल नेपाल” सरकारी दस्तावेजमा सीमित थियो, उहाँ कर्णाली, सुदूरपश्चिम र हिमाली जिल्लाका दुर्गम बस्तीमा पैदल हिँड्दै इन्टरनेटको सम्भावना खोजिरहनु भएको थियो ।

हुम्ला, सिमकोट, बाजुरा, दार्चुला होस् वा खोटांग ताप्लेजुङ —यी नाम उहाँका लागि नक्साका बिन्दु होइनन्, प्रत्यक्ष अनुभव हुन् । यही कारण हो, जुनसुकै सरकारले डिजिटल नीति ल्याओस्, कार्यान्वयनका लागि केशव नेपालजस्ता व्यक्ति अपरिहार्य हुन्छन् ।
आफ्नो नेतृत्व क्षमतालाई विश्वस्तरमा परिष्कृत गर्न उहाँले INSEADU बाट Executive MBA पूरा गर्नुभयो । अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरूमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै उहाँले नेपाललाई केवल उपभोक्ता होइन, सम्भावनायुक्त डिजिटल राष्ट्रको रूपमा प्रस्तुत गर्नुभयो ।
नोकियाबाट प्राप्त “Business as Unusual’ पुरस्कार उहाँको सोचको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताको प्रमाण हो ।

नेपाल कुनै पार्टीका प्रवक्ता हुनुहुन्न । उहाँ कुनै विचारधाराका बन्दी हुनुहुन्न । उहाँ राष्ट्रको आवश्यकताका प्रतिनिधि बन्नु भएको छ । जब सरकार बदलिन्छ, मन्त्री बदलिन्छन्‌—तर इन्टरनेट चाहिन्छ, संचार चाहिन्छ । जब नीति फेरिन्छ, प्राथमिकता फेरिन्छ—तरपनि संचार चाहिन्छ ।
जब भविष्यको नेपाल कल्पना गरिन्छ—त्यहाँ डिजिटल मेरुदण्ड चाहिन्छ, र त्यो मेरुदण्ड निर्माणमा उहाँ जस्ता दूरदृष्टा, अनुभवी र निष्पक्ष नेतृत्व सधैं आवश्यक रहने देखिन्छ ।