दमक/
दमक नगरपालिका वडा नं ६ कि दलित महिला सदस्य कमला खातीलाई चुनावमा म पनि उम्मेदवार हुन्छु र चुनाव जित्छु भन्ने जस्तो लागेकै थिएन । पारिवारका सदस्य राजनैतिक पृष्ठभूमिको नभएका कारणले गर्दा उहाँले जनप्रतिनिधी बन्ने कुरा सपनामा पनि सोच्नु भएको थिएन । तर स्थानीय तह निर्वाचन ऐन २०७३ जारी गर्दा महिला र दलित महिला उम्मेद्वारको अनिवार्यता जारि भएपछि भने खाती वडाको सदस्य बन्ने मौका पाउनु भयो ।
तर उहाँलाई वडा सदस्य बनेपछि आफुले के गर्नु पर्छ भन्ने कुराको कुनै जानकारी थिएन । उहाँ निर्वाचित हुनु भएको दल नेकपा एमालेले पनि उहाँलाई यसबारेमा पर्याप्त प्रशिक्षण दिएन । अन्यौलकै बिच उहाँको २ वर्षको कार्यकाल सकियो । तर अहिले उहाँ आफ्नो काम , कर्तव्य मात्र जान्ने हुनु भएको छैन । अवको मेरो अधिकार के सम्मको हो भन्ने पनि स्पष्ट हुनुभयो ।
राजनितीमा पूरुषको मात्रै हावि हुन्छ । नेतृत्वमा महिलालाई कमै मौका दिइन्छ । पारिवारिक पृष्ठभूमि राजनितीकै भएपनि दमक नगरपालिका वडा नं २ कि महिला सदस्य भक्ता देवि दाहालले नेतृत्वमा पुग्ने अवसर पाउनु भएको थिएन । अघिल्लो पटकको चुनावमा उहाँलाई वडाको महिला सदस्य कोटाबाट नेकपा एमालेले उम्मेद्वार बनायो । परिणाममा उहाँले जीत्नु पनि भयो ।
तर जीतेर गएपछि के गर्ने, आफ्नो क्षेत्रको समस्यालाई कसरी समेट्ने भन्नेबारेमा उहाँसँग पर्याप्त ज्ञानको भने अभाव भयो । यस्तो समस्या थाह पाएपछि दमकमा ३ वर्ष अघी सि लिड्स परियोजना अर्थात नेतृत्वमा महिला कार्यक्रम सञ्चालनमा आयो । यो कार्यक्रमले महिला सदस्य र दलित महिला सदस्यहरुलाई तालिम दियो । चरणवद्ध लिइएको तालिमबाट अहिले आफ्नो जिम्मेवारी बुझेको दाहालको अनुभव छ ।
महिला र दलित महिलाको मुद्धा त्यहि समुदाय र प्रतिनिधीबाट आउँदा वास्तविक आउने विस्वासका कारणले गर्दा संसिवधानले नै जनप्रतिनिधीको उम्मेद्वार बनाउँदा महिलालई अनिवार्य गर्योे । तर बिना प्रशिक्षणका महिला तथा दलित महिला सदस्यहरुले आफुले उठाउनु पर्ने मुद्धापनि उठाउन सकेनन् । संविधानले गरेको परिकल्पना पु्रा नभएपछि ती जनप्रतिनिधीलाई प्रशिक्षण दिइयो । सि डि डब्लु एन अर्थात दलित महिला केन्द्र नेपाले शी लिड्स (महिला नेतृत्व विकास) कार्यक्रम झापाका ५ वटा पालिकामा चरणवद्ध रुपमा कार्यक्रम गर्यो ।
यसले अव अघिल्लो चुनावमा जस्तो महिला जनप्रतिनिधी छान्न दलहरुमा देखीएको अन्यौलता हटेको छ । आगामी स्थानीय तहको चुनावमा महिला उम्मेद्वारीका लागि ३३ प्रतिशत मात्र होईन त्यो भन्दा बढी सहभागी हुन र गराउन महिला आफै सक्षम बनेको दावी सि लिड्स परियोजनाका मुख्य प्रशिक्षक सोमराज ढकालले बताउनु भयो ।
त्यसैले दमकका महिला जनप्रतिनिधीले आगामी निर्वाचनमा महिला उम्मेदवारको संख्या बृद्धि गराइदिन यहाँका मुख्य राजनैतिक दलहरुलाई माग गरेका छन् । उनीहरुले आफ्ना मागहरु नेकपा एमाले दमक नगर कमिटीका उप सचिव सन्तोष दुलाल, नेपाली काग्रेस दमक नगर समितीका सचिव दिपेश दाहाल र माओवादि केन्द्र दमक नगर कमिटीको सचिवालय सचिव शान्तीराम भट्टराईलाई लिखित रुपमै राखेका छन् ।
माग पत्र बुझ्दै तीनदलकै प्रतिनिधीहरुले पार्टिमा मागबारेमा छलफल गर्ने बताएका थीए । मंगलबार दमक स्थित एक होटलमा भएको कार्यक्रममा बोल्दै नेपाली काग्रेस दमक नगर समितीका सचिव दिपेश दाहालले पार्टिको आगामी बैठकमा यसलाई एजेण्डा बनाएर छलफल गराउने र सके सम्म महिला उम्मेद्वार बढाउन आफुले पहल गर्ने प्रतिवद्धता जाहेर गर्नु भयो ।
