अमेरिकास्थित न्यूयोर्कमा हुने संयुक्त राष्ट्रसंघको ७९ औं महासभामा भाग लिन नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली त्यसतर्फ प्रस्थान गर्नुभएको छ । उहाँले राष्ट्रसंघको महासभामा के के विषय उठान गर्नुहोला भन्ने आम नेपालीको चासो छ । छिमेकी मुलुकहरुले पनि प्रधानमन्त्री ओलीले त्यहाँ के के कुरा कसरी प्रस्तुत गर्नुहुन्छ भन्ने सन्दर्भमा चासोपूर्ण रुपमा हेरेका छन् ।
नेपालको शान्ति प्रक्रियालाई संयुक्त राष्ट्र संघसहित विश्वले नियालिरहेको छ । शान्ति प्रक्रियालाई व्यवहारिक रुपले टुंग्याउन संक्रमणकालीन न्यायसम्बन्धी विधेयक राष्ट्रपतिबाट प्रमाणीकरण भएको एक महिना पनि नबित्दै प्रधानमन्त्री ओली राष्ट्रसंघ महासभामा भाग लिने सन्दर्भ जुटेको छ । यो बेला प्रधानमन्त्री ओली राष्ट्रसंघको महासभामा प्रस्तुत हुने अवसर मिल्नु महत्वपूर्ण संयोग हो । यसले नेपालप्रति हेर्ने दृष्टिकोणमा निकै फरक पार्ने राजनीतिक विश्लेषकहरुको विश्लेषण छ ।
नेपालका लागि अर्काे महत्वको विषय हो जलवायु परिवर्तनले पु¥याइरहेको असर । नेपालको हिमालबाट नियमित चक्रमा मात्रै होइन त्यो भन्दा बढि हिउँ पग्लिएर गइरहेको छ । जति हिमालले हिउँ बोक्नुपथ्र्याे त्यो छैन । त्यस्को कारण खोज्नुपर्छ भनेर प्रधानमन्त्री ओलीले त्यहाँ उठाउने विषय बारे यसअघि सदनलाई जानकारी गराउनु भएको थियो ।
उहाँले नेपालको तटस्थ परराष्ट्रनीति र कसैसँग शत्रुतापूर्ण सम्बन्ध नरहेको विषय पनि राष्ट्रसङ्घको महासभामा स्पष्ट पारिने पनि उसैगरी सदनलाई जानकारी गराउनु भएको थियो ।
जलवायु परिवर्तनको असर कम गर्ने सहितका उल्लेखित विषयहरु महासभामा उठाउनु पर्ने देखिन्छ –
१, जलवायु परिवर्तन र हिमाली मुलुकहरूमा यसको असर ः नेपालको जटिल भौगोलिक संरचनाले जलवायु परिवर्तनको असरलाई झन् बढाएको छ । हिमाली क्षेत्रमा हिउँ पग्लने तथा बाढी र पहिरोको बढ्दो समस्याले जनजीवनमा ठूलो असर पु¥याइरहेको छ । यो विषयलाई प्राथमिकतामा राखेर, जलवायु न्यायका लागि नेपालजस्ता साना र कमजोर देशहरूको आवाज बुलन्द गर्न आवश्यक छ । विश्वका विकसित मुलुकले गरेको अत्यधिक कार्बन उत्सर्जनको परिणाम कमजोर देशले भोग्नु परेको र त्यसको क्षतिपूर्तिको सवाल मजबुत रुपमा उठाउनु आवश्यक छ ।
२, शान्ति, स्थायित्व र राजनीतिक संक्रमण ः नेपालले लामो समयदेखि शान्तिपूर्ण राजनीतिक स्थायित्वको बाटो समातेको अवस्था छ । लोकतान्त्रिक अभ्यास र संविधानको सफल कार्यान्वयनको उदाहरण दिएर, विश्वलाई संक्रमणमा नेपालले खेलेको शान्तिपूर्ण भूमिकाबारे जानकारी दिन सकिन्छ । संक्रमणकालिन न्यायका सन्दर्भमा राष्ट्रसंघको महासभामा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई विश्वस्त बनाउने अवसर प्रधानमन्त्री ओलीलाई छ । यी विषयमा प्रधानमन्त्रीले स्पष्ट र ठोस कार्ययोजना प्रस्तुत गर्न सक्नुपर्दछ ।
३, दिगो विकास लक्ष्यमा प्रगति ः नेपालले सन् २०३० सम्ममा दिगो विकासका लक्ष्यहरू पूरा गर्न प्रयास गरिरहेको छ । यस सम्बन्धमा नेपालले आफ्ना चुनौतीहरू, प्रगति र आवश्यक अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको आवश्यकता स्पष्ट गर्न सक्छ ।
४, आर्थिक असमानता र गरिबी निवारण ः नेपालले गरिबी निवारण र आर्थिक असमानता घटाउने आफ्नो योजनालाई विश्वमाझ राखेर अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट थप आर्थिक सहयोग र साझेदारीको अपिल गर्न सक्ने देखिन्छ ।
५, महिला सशक्तिकरण र लैङ्गिक समानता ः नेपालमा महिला सशक्तिकरण र लैङ्गिक समानताको सवालमा भएका प्रगतिहरू र बाँकी चुनौतीहरू राखेर, नेपालले यस क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय सन्देश दिन सक्छ ।
६, भ्रमण वर्ष र पर्यटन प्रवद्र्धन ः नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चबाट पर्यटनको प्रचार गर्न ’नेपाल भ्रमण वर्ष’ जस्ता पहलहरूलाई अघि सार्न सक्नेछ ।
७, युद्ध अन्त्य र बुद्धको देशको सन्देश ः नेपालले अरुदेशलाई शान्तिको सन्देश प्रवाह गर्नका लागि रुस–युक्रेन युद्धमा मारिएका नेपालीले पाउने क्षतिपूर्तिको सवाल उठाउँदै युद्ध अन्त्यको आवाजमा बुद्धको देशको सन्देश प्रवाह गर्ने ठाउँ अवसरका रुपमा प्राप्त छ ।
यी विषयहरूले नेपालको स्थान अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा बलियो बनाउँछन् र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट सहयोग जुटाउन सहयोगी हुन सक्ने देखिन्छ ।
