राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन हिन्दु थिए

सम्भवतः सबैभन्दा पहिले सत्यहाङमा पन्थ सम्बन्धी सूक्ष्म ढङगबाट अध्ययन– अनुसन्धान गर्ने आयामेली कवि वैरागी काइँला र म नै थियौं होला । यसै क्रममा मैले काइँला समक्ष “२८ औं गुरु फाल्गुनन्द लिङदेन स्वर्गारोण जयन्ती’ मनाउने प्रस्ताव राखेँ । ४–६ मार्च १९७७ मा शिलौटी (नाम्भुन यक ) मा सम्पन्न भएको २८ औं गुरु फाल्गुनन्द लिङदेन स्वर्गारोण जयन्तीमा नातामा महागुरु फाल्गुनन्द लिङ्देनका नाति बालागुरु आत्मानन्द लिङदेन, सत्यहाङमा मन्दिरका पूजारीहरु र सयौं महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनका चेला– भोलाले सहभागिता जनाएका थिए । कहिलेकाहीँ मलाई हाँसो उठछ, कहीँ स्वर्गारोहण जयन्ती पनि मनाइन्छ र ?

 

एवम् रीतले वैरागी काइँला र मैले सत्यहाङमा पन्थ सम्बन्धी सूक्ष्म ढंगबाट अध्ययन– अनुसन्धान गरेका थियौं । यसबाट हामीलाई पत्ता लाग्यो– महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनको आज्ञामा सुरत दिलदास (कुलमान नेम्बाङ), सानो गुरु बद्रीनन्द तुम्बापो, काइँला गुरु सेवाहाङ नेम्बाङ र रणधोज नेम्बाङले हिन्दू धर्मका कर्मकाण्ड, पूजाविधि, तन्त्रमन्त्र र ज्योतिषशास्त्र सम्बन्धी धार्मिक पुस्तकहरु लिम्बू लिपि तथा भाषामा अनुवाद गरेका रहेछन् । ती अनुदित धार्मिक पुस्तकहरुलाई नै सत्यहाङमा पन्थको कर्मकाण्ड, पूजाविधि, तन्त्रमन्त्र र ज्योतिषशास्त्रको रूपमा प्रयोग गरिएका रहेछन् ।

 

यस सन्दर्भमा नेपालको १६ औं राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन सम्बन्धित दुईवटा घटनालाई उल्लेख गर्दा असान्दर्भिक नहोला । पहिलो घटना, महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन भारतको चारधाम तीर्थयात्रामा गएको मौकामा ज्ञानबहादुर पेल्लुङवा पाँचथर, याम्बोङमा आएर भनेछन्‌– ‘गुरु फाल्गुनन्द लिङदेन त मरिसक्यो । म उनको अवतार भएर आएको छु । याम्बोङवासीले उनलाई शिलौटी मन्दिरमा लगेर महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनकै आसनमा विराजमान गराए छन् । तीर्थयात्राबाट फर्किएर आएपछि महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनले ज्ञानबहादुर पेल्लुङ्वालाई शिलौटीबाट धपाए छन् ।

 

दोस्रो घटना, शिलौटीमा महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनको दाहसंस्कार सकिनासाथ पाँचथर, लोब्रे मन्दिरका पुजारी बैजनाथ तुम्बापोले मलामीहरुलाई सम्बोधन गर्दै भनेछन् ‘तिमीहरुले मलाई चिन्यौ ? म को हुँ ? भन्दै फलाक्न थाले छन् । मलामीहरु मध्ये याम्बोङका तत्कालीन लिम्बुवानका सुब्बा नारद नेम्बाङ उनको छेवैमा गएर भनेछन्‌– ‘हामी तिमीलाई राम्ररी चिन्छौं, तिमी लोब्रे मन्दिरका पुजारी बैजनाथ तुम्बापो हौ ।’ बैजनाथ तुबापोको प्रश्नवाचक आग्रह हो – सत्यहाङमा पन्थीले आफूलाई महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनको अवतार मानुन् । जबकि, महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनका प्रमुख सहयोगी बालागुरु दलबहादुर नेम्बाङले यसपछि तपाईं कहाँ अवतार लिनुहुन्छ भनी प्रश्न गर्दा महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनले ‘म नेपालमा अवतार लिंदिन । चीनमा मेरी फूपू छिन्, त्यहाँ अवतार लिन्छु ।’ भनी उत्तर दिएका थिए ।

 

वस्तुतः महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन हिन्दु थिए । यस सन्दर्भमा महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेन मात्र होइन, युमा धर्म मान्ने लिम्बूहरु बाहेक अधिकांश लिम्बू हिन्दु नै हुन् । परन्तु, महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनले लिम्बू लिपि तथा भाषाको उन्नयनमा अतुलनीय योगदान पुर्‍याएका छन् । लिम्बूहरुले उनले लिम्बू लिपि तथा भाषामा पुर्‍याएको अतुलनीय योगदानलाई उच्च मूल्याङ्कन नगर्नु घोर कृतघ्नता हुनेछ । यदि लिम्बू कुलवंशमा महागुरु फाल्गुनन्द लिङ्देन नजन्मिएका भए सायदै मात्र लिम्बू लिपि तथा भाषा उन्नत हुने थियोे होला ।
(लेखक, ग्रेटर लिम्बूवानका सर्वमान्य नेता हुनुहुन्छ ।)

उज्यालोखबरमा प्रकाशित तथा प्रशारित सामग्रीबारे कुनै प्रतिक्रिया, सुझाव या सल्लाह भए ujyaalokhabar112@gmail.com मा पठाउनु होला ।

Share:

ताजा समाचारहरु

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह भारत प्रस्थान, दिल्लीमा राज्यमन्त्रीद्वारा स्वागत

काठमाडौं ,६ मंसिर। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बालेन) शाह दुईदिने राजकीय भ्रमणका लागि भारत पुग्नु भएको छ ।भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणामा प्रधानमन्त्री शाह आइतबार भारतको नयाँदिल्ली

३५ सदस्यीय टोलीसहित प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण

काठमाडौं ,६ मंसिर। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको भारतको औपचारिक राजकीय भ्रमणमा ३५ सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डल सहभागी भएका छन् ।भ्रमण टोलीमा प्रधानमन्त्री शाहसहित अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले, परराष्ट्रमन्त्री

विराजभक्त श्रेष्ठ कार्यवाहक प्रधानमन्त्री

काठमाडौं ,६ मंसिर। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी पाँउनु भएको छ। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह भारत भ्रमणमा निस्केपछि श्रेष्ठले कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी

३५ सदस्यीय टोलीको नेतृत्व गर्दै प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह भारत भ्रमणमा प्रस्थान

काठमाडौं ,६ मंसिर। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ३५ सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै भारतको औपचारिक राजकीय भ्रमणका लागि प्रस्थान गर्नु भएको छ ।प्रधानमन्त्री शाहसँगै अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम

कीर्तिमानै कीर्तिमानका साथ एनपीएलको तेस्रो संस्करण सम्पन्न, सुदूरपश्चिम च्याम्पियन

काठमाडौं ,६ मंसिर। नेपाल प्रिमियर लिगको तेस्रो संस्करण शनिबार सम्पन्न भएको छ । नेपाल क्रिकेट संघ(क्यान)को आयोजनामा कात्तिक ९ गतेदेखि सुरु भएको प्रतियोगितामा आठ टोली

अस्ट्रेलियाका पूर्व सांसद म्याग्वायरलाई ३ वर्ष जेल सजाय

सिड्नी,६ मंसिर । चिनियाँ नागरिकहरूको भिसा आवेदनमा नक्कली रोजगारी प्रायोजन (स्पोन्सरसिप) मिलाउने योजनामा संलग्न रहेको अभियोगमा अस्ट्रेलियाको न्यू साउथ वेल्स (एन् एस् डब्ल्यू) राज्यका पूर्व

नेपालको आकाशमार्ग प्रयोग गरी सैन्य विमान उडाउने प्रस्ताव नगरेको भारतको भनाइ

काठमाडौं,६ मंसिर । भारतले नेपालको आकाशमार्ग प्रयोग गरी सैन्य विमान सञ्चालन गर्ने प्रस्ताव नगरेको स्पष्ट पारेको छ । भारतीय सैन्य विमानलाई नेपालको बागडोगरा प्रवेश बिन्दु