आज प्रिय मीतज्यू राजा पुनियानीको जन्मदिन । राजा मेरो मीत मात्र होइन, अत्यन्त प्रिय कवि पनि हो । जन्मदिनको असिम शुभकामना राजा ।
दार्जीलिङको छुकछुके रेल स्लो छ, राजा फास्ट छ । छुकछुके रेल छोटीलाइनमा चल्छ, राजा बडीलाइनमा । रेल गुड्ने अठ्चालीस माइलको लौहपथभन्दा धेरै लामो छ, राजाको काव्यपथ । त्यसले सिलिगुढी र दार्जीलिङ मात्र जोड्दैन, सारा विश्वलाई नेपाली भाषासँग जोड्ने सामर्थ्य राख्छ । रेल र राजामा एउटा समानता छ– दुवै सिलिगुढी–दार्जीलिङ गरिरहन्छन् । दार्जीलिङ–सिलिगुढी गरिरहन्छन् ।
समयका बाटाहरूमा, घुम्तीहरूमा, पुल र कुइनेटाहरूमा राजालाई सम्झिरहन्छु । राजा, अर्थात् कवि राजा पुनियानीलाई । उसलाई सम्झिनुपर्ने केही कारण छन् र ती विशेष छन् । ऊ मेरो आत्मीय मित्र हो, स्मार्ट कवि हो र हो मेरो मीत पनि । राजासँग मेरो यसरी मित्रता होला भन्ने मेरो कल्पनाको क्षेत्रफलभित्र थिएन । अरबौँ मानिसले ढाकिएको दुनियाँमा राजा भन्ने कवि होला, ऊसँग भेट होला र मीतगिरी गरिएला भन्ने कहिल्यै सोच्न सक्ने विषय पनि भएन । जीवनमा कल्पना गरेकाभन्दा कल्पना नगरेका र होला भन्दा नहोला ठानेका कुरा धेरै हुने रहेछन् । र, यी कुराले नै जीवन बढी मूल्यवान् लाग्दो रहेछ । राजासँगको मेरो मितेरी यस्तै दुर्लभ उदाहरण हो ।
सन् २०१० को डिसेम्बरमा कवि मनोज बोगटीको आत्मीय निम्तो मान्न सिलीगुढी पुगेका थियौँ । ‘शब्दसाँघ’ु नामको उक्त कार्यक्रममा धेरै भारतीय नेपाली कविसहित पहिलोपटक भेट भएको थियो, राजासँग । संयोग कस्तो थियो भने भेटअघि नै राजाको एक कवितालाई मियो मानेर मैले निबन्ध लेखिसकेको थिएँ– ‘जीवन : साझा बसको अन्तिम सिट ।’ उनान्सत्तरीमा प्रकाशित ‘चौबीस रिल’को एक रिल बन्यो त्यो निबन्ध । प्रज्ञा प्रतिष्ठानले निकाल्ने कविता त्रैमासिकमा छापिएको राजाको ‘जीवन बहत्तर’ शीर्षक कविताले मलाई उक्त निबन्ध लेख्ने प्रेरणा दिएको थियो । त्यसपछि मैले राजालाई खोज्न थालेको थिएँ र केही वर्षपछि फेसबुकमा भेटेको थिएँ । विशेषतः राजाले फेसबुकमा राख्ने कविताहरू मेरा रुचिका विषय थिए । म तिनलाई नियमित पछ्याउथेँ । आकर्षक कुरा के थियो भने ऊ नेपालीका अलवा आफ्ना बंगाली, हिन्दी र अंग्रेजीका कविता पनि वालमा टाँसिरहन्थ्यो । धेरै भाषामाथिको उसको पकडले मलाई थप आकर्षित गरिदिन्थ्यो ।
राजाले राखेको प्रोफाइल पिक्चर म अझै सम्झिन्छु । बाइकको ऐनामा प्रतिबिम्बित एक रहस्यमय अनुहार थियो त्यहाँ, जसमा राजा अलिक प्रौढ देखिन्थ्यो । ‘मभन्दा सिनियर कवि रहेछ’ मैले ठानिदिएको थिएँ । सिलिगुढीको भेटपछि मात्र थाहा लाग्यो, राजा लगभग मेरै उमेरको निकै हेण्डसम कवि रहेछ । उता, राजाले पनि मेरो एक कविता ‘हजार वर्षको निद्रा’ लाई आधार मानेर लेखेको समीक्षात्मक निबन्ध हिमालय दर्पणमा छपाइसकेको रहेछ । मेरा लागि यो गजब सरप्राइज ! यसरी राजा र म भेट नहुँदै एक–अर्काका कविताबाट प्रभावित भइसकेका रहेछौँ ।
११ डिसेम्बरको कार्यक्रमपछि कवि साथीहरूको अनुरोधको दबाबमा राजा र मैले टाउको ठोकेर र पैसा साटेर मीत लगायौँ । कुनै धार्मिक आस्थाका कारण नभई साथीहरूको अनुरोधमा पचास–पचासको नोट साट्यौँ र गला मिलायौँ । राजाको आइसी नोट भएकाले मलाई तीस रुपैयाँ नाफा भयो । मेरो मीतगिरी त्यही अतिरिक्त तीस रुपैयाँ राजालाई तिर्ने कोसिस हो । म राजालाई सधैँ घाटामा पार्न चाहन्नँ ।
पुनः शुभ जन्मदिन प्रिय मीतज्यू ।
(चितवन निवासी खड्का चर्चित साहित्यकार एवम् प्राध्यापक हुनुहुन्छ ।)
