दमक , ६ फागुन । दमकमा अहिले ५ हजार बढी तीन पाङ्ग्रे सिटि सफारीहरु सन्चालनमा छन । ५ हजार जनाले प्रत्यक्ष रोजगारी पाएका छन । तर यो रोजगारी सुरक्षित भएन , राज्यले गर्ने व्यबहार र सुबिधा चित्त बुझ्दो भएको छैन भन्दै गुनासो राखेका छन । खासमा सिटि सफारीले कस्तो समस्या भोग्नु परेको छ र राज्यतहबाट ती समस्या कसरी संवोधन हुन सक्ला?
बुधबार दमक स्थित होटल कोरोनेसनको हलमा दमकका तीन पांग्रे सवारी सन्चालन गर्ने चालकहरुले भरिभराउ थियो । सो क्रममा एक जना सिटी चालकले ओलीसँग आफ्नो पीडा सुनाउदै भन्नुभयो “आफुले ९ बर्षदेखि बीना लाइसेन्स सिटी रिक्सा चलाई रहेको छु । लाइसेन्सको लागि पटक पटक यातायात कायर्कालय पुग्दा समेत कागजी झन्झटिलो प्रकृया देखाएर दिइएन । मेरो अरु रोजगार नभएकाले बिना लाइसेन्स नै सिटी चलाइरहेको छु । लाइसेन्स बिना नै सवारी साधन चालाउनु मेरो जीवनको ठुलो जोखिम पनि हो ति मजदुरले आफ्नो नाम सार्वजनिक नगर्ने सर्तमा आफ्नो अध्यक्ष ओलीसँग भन्नुभयो ।
यसअघि तिनपांग्रे सवारी सन्चालन गर्नेहरुको तर्फबाट सामुहिक समस्या बारे दमक जीफन्टका अध्यक्ष मेघनाथ सुवेदीले राख्नु भएको थियो । उहाले अहिले स्थानीय तह र यातायात कार्यालय बीचमा समन्वय नहुदा राजस्वमा एकरुपता नभएको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार नगरपालिकाले प्रति सिटी बार्षिक कर ६ सय रुपमा लिएर दर्ता प्रकृया अघि बढाएको छ । तर यातायात कार्यालयबाट बार्षिक प्रति सिटी ६ हजार लिने गरेको बताउनुभयो । उहाँले ब्लु बुक नविकरण देखि राजस्व श्रमिकको बीमा ब्यवस्था समेत हुनुपर्ने माग अध्यक्ष ओली समक्ष राख्नुभएको छ ।
यी गुनासा र समस्या सुनेपछि ओलीले बिगतको दमकके अबस्था र अहिलेको परिणाम बारे चर्चा गर्दै फेहरिस्त लगाउनु भयो । नेकपा एमालेका अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पहिलो यो क्षेत्रमा कालो पत्रे हेर्न राजमार्ग आउनु पथ्र्यो, अहिले कालोपत्रे नभएको सडक खोज्नु पर्ने अवस्था पुगेको बताउनुभयो । आज झापाको दमकमा तीन पाङ्ग्रे सवारी चालक श्रमिकहरुसँगको अन्र्तकृया कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उक्त धारणा राख्नुभएको हो । अध्यक्ष ओलीले भन्नुभयो “पहिलो पटक यो क्षेत्रमा आफु चुनाव प्रचारमा हिड्दा गाडीमा नै कोदालो (फरुवा) बोकेर हिड्नु पथ्र्यो । पूर्वपश्चिम राजमार्ग बाहेक अन्यक्षेत्रमा कालोपत्रे सडक थिएन ।”
खासगरी २०७२ सालपछि नेकपा एमाले नेतृत्वमा सरकार निर्माण भएपछि अहिले कालो पत्रे सडक नभएको क्षेत्र खोज्दै हिड्नु परेको छ । पछिल्लो २०७२ देखि ८२ सालको दश बर्ष बीचको समयमा नेपालमा असाधारण रुपमा बिकासले फड्को मारेको छ ।
यो क्षेत्रमा भएको भौतिक बिकासले गर्दा अहिले दमक नगरपालिका भित्र मात्र अहिले लगभग ६ हजार भन्दा बढी तीनपाङ्ग्रे सिटी रिक्सा सञ्चालनमा रहेका छन् । नगरभित्रका प्राय सबै क्षेत्रमा कालोपत्रे सडक पुगिसकेको छ । जसले गर्दा नै यति धेरै सख्यमा तीनपाङ्ग्रे सवारी साधन चल्न सहज भएको छ भने दैनिक प्रत्यक्ष रुपमा ६ हजार मजदर वर्गमा रहेका नागरिकलाई रोजगार मिलेको अध्यक्ष ओलीको भनाई छ ।
बिपन्न, न्युन आय आर्जन गर्ने मजदुर बर्गको हित र भोकमरीको अन्त्य गर्ने पक्षमा नेकपा एमाले लडि रहने अध्यक्ष ओलीको भनाइछ । नेपालको संविधानमा नै गाँस, वास, कपास, शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगार अनिवार्य गरिएको प्रसंग उल्लेख गर्दै उहाँले नेपालमा भोकमरीको अन्त्य गर्ने चरणमा पुगेको बताउनुभयो ।
आफ्नो नेतृत्वमा सरकार भएको अवस्थामा श्रमिकको हितका लागि यस्ता कानुनी ब्यवस्था गरिएको हो अध्यक्ष ओलीको दावी थियो । यसले दिनभरी काम गर्ने तर बिहान बेलुका खान नपाउने मजुदुर बर्गलाई प्राथमिकतामा राखेर नेकपा एमालेले नीति नियम तयार गरेको हो । जसका कारण अव कानुनी रुपमा नै भोकमरी विरुद्ध लड्न मजदरलाई मार्ग खुल्ला भएको छ ।
सिटी चालक मजदुरले सडकमा सवारी चलाउदा सामान्य ट्राफिक नियम जान्नु पर्ने बाध्यता छ । नत्र दुर्घटना भएर ठुलो क्षति हुने सम्भावित खतरालाई मध्यनजर गर्दै अध्यक्ष ओलीले लाइसेन्स लिने प्रकृया सहज गुणस्तरीय बनाउनु पर्नेमा जोड दिनुभयो । चालकको यस्तो गु्नो सुनेपछि अध्यक्ष ओलीले कुनै पनि कानुनी अड्को थापेर काम नरोक्न सम्बन्धित कार्यालयलाई निर्देशन समेत गर्नुभयो । यातायातले लाइसेन्स नदिने तर बर्षौदेखि सवारी साधन जोखिम मोलेर चलाई रहनु पर्ने परिस्थितिको तत्काल अन्त्य हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
