काठमाडौं,४ चैत।पश्चिम एशियामा जारी इरान–इजरायल युद्धले अब सीधै नेपालको कृषि क्षेत्रमा असर पार्न थालेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा रासायनिक मलको मूल्य झण्डै ३० प्रतिशत सम्म बढेको छ। मलखाद व्यवसायी संघका अध्यक्ष ईश्वर डल्लाकोटीका अनुसार, अहिले डीएपी मल प्रति टन ९०० देखि ९८० डलरसम्म पुगेको छ भने युरिया ७५० देखि ८५० डलरमा कारोबार भइरहेको छ। पोटास भने बजारमै अभावमा छ।
यसअघि ४५० देखि ६०० डलरमा पाइने मल अहिले झण्डै दोब्बर महँगो भएको छ। यसको मुख्य कारण—युद्धका कारण आपूर्ति श्रृंखला प्रभावित हुनु हो। नेपालले प्रयोग गर्ने अधिकांश मल चीन, भियतनाम र पश्चिम एशियाबाट आउने गर्छ ।हाल सरकारसँग करिब १ लाख ७० हजार मेट्रिक टन मल मौज्दात भए पनि रोपाइँ सिजनसम्म पुग्दा अभाव हुने चेतावनी दिइएको छ। विशेषगरी धानमा प्रयोग हुने युरिया ‘टप ड्रेसिङ’का बेला झन् ठूलो संकट आउने संकेत गरिएको छ।
भारतबाट अनौपचारिक रूपमा आउने मल पनि घट्ने सम्भावना छ। यसले किसानलाई थप समस्या पर्ने देखिन्छ। विज्ञहरूले तत्काल विकल्प खोज्न सुझाव दिएका छन्। बंगलादेश र चीनबाट आयात बढाउने, टेन्डर प्रक्रिया छिटो गर्ने र निजी क्षेत्रलाई समावेश गर्ने उपाय अघि सारिएको छ।
चेतावनी स्पष्ट छ—समयमै निर्णय भएन भने मल अभावले कृषि उत्पादन घट्नेछ, र त्यसको सीधा असर देशको खाद्य सुरक्षामा पर्नेछ। यो केवल बजारको खबर होइन, यो किसान र भोलिको भान्सासँग जोडिएको विषय हो।
