काठमान्डौं १० चैत । नेपाल नागरिकता (चौथो संशोधन) नियमावली, २०८२ जारी भएयता आमाको नामबाट २ हजार ९४८ जनाले नागरिकता प्राप्त गरेका छन्। गृह मन्त्रालयका अनुसार नयाँ नियमावली लागू भएपछि हालसम्म उक्त संख्यामा नागरिकता वितरण गरिएको हो।
चौथो संशोधनसहितको नेपाल नागरिकता नियमावली राजपत्रमा प्रकाशित भइसकेको छ। गत पुस ११ गते बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले उक्त संशोधनलाई स्वीकृति दिएको थियो।संशोधनअनुसार नेपाल नागरिकता नियमावली, २०६३ को नियम ३ सहित नियम ५, ७, ८ र १४ मा परिमार्जन गरिएको छ भने नयाँ व्यवस्था अन्तर्गत नियम १६ (क) थप गरिएको छ । साथै अनुसूचीमा समेत संशोधन गरिएको छ।
नयाँ प्रावधानअनुसार बुबा वा आमामध्ये एक जनाले जन्मका आधारमा नेपाली नागरिकता लिएको र अर्को अभिभावकले नागरिकता नपाउँदै मृत्यु भएको वा बुबाको ठेगाना अज्ञात रहेको अवस्थामा, तथा नेपाली आमाबाट विदेशमा जन्मिएका तर बुबाको पहिचान नभएका र नेपालमै स्थायी बसोबास गरिरहेका सन्तानलाई प्रमुख जिल्ला अधिकारीले आवश्यक छानबिनपछि अङ्गीकृत नागरिकता प्रदान गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।
नागरिकता जारी गर्दा आवश्यक कागजातका अतिरिक्त स्वघोषणालाई पनि महत्वपूर्ण आधारका रूपमा स्वीकार गरिनेछ। यसका लागि आवश्यक ढाँचा समेत संशोधित नियमावलीमा समावेश गरिएको छ।यसअघि वैवाहिक अङ्गीकृत बाहेक अन्य अङ्गीकृत नागरिकता गृह मन्त्रालयको निर्णयबाट मात्र प्रदान हुने व्यवस्था रहेकोमा अब सो अधिकार प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई प्रत्यायोजन गर्न सकिने प्रावधान राखिएको छ। यसले नागरिकता वितरण प्रक्रियालाई थप सहज बनाउनुका साथै स्थानीय तहको भूमिका र जिम्मेवारी समेत विस्तार गरेको छ।
संशोधनले नाबालक परिचयपत्र वितरणसम्बन्धी विषयलाई पनि स्पष्ट रूपमा समेटेको छ। साथै विदेशी महिलाले नेपाली पुरुषसँग विवाह गरेपछि वैवाहिक अङ्गीकृत नागरिकता प्राप्त गर्नुअघि निजको नेपाल बसाइँ अनुमति (भिसा) नियमित हुनुपर्ने व्यवस्था समेत स्पष्ट पारिएको छ।
