पथरी, ६ बैशाख / नेपाली महिलाहरुको मौलिक संगिनी नृत्य । जो लोपोन्मुख अवस्थामा पुगेको छ । यसको संरक्षण र प्रवद्र्धनका लागि मोरङको पथरी शनिश्चरे नगरपालिका वडा नं. ३ मा दोस्रो संगिनी महोत्सव ०८२ चैत २८ मा भव्यतापूर्वक सम्पन्न भएको छ ।
संगिनीको संरक्षणमा लागिपरहेको श्री महिला जागरुक हरिकीर्तन तथा संगिनी समूहको आयोजनामा नगरस्तीय दोस्रो महोत्सव भव्यतापूर्वक सम्पन्न भएको हो । जसलाई चासोपूर्ण अवलोकनपछि प्रमुख अतिथिका रुपमा आमन्त्रित कोशी प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानुन राज्यमन्त्री उमाकान्त गौतम निकै प्रभावित बन्नुभयो । ४० वर्षपछि आफूले पथरीमा संगिनी देख्न पाएको प्रसंग ल्याउँदै उहाँले यसखाले पुनर्जागृत अभियानबाट एउटा महत्वपूर्ण तर लोपोन्मुख अवस्थाको मौलिक संस्कृति संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान भएको ठहर गर्नुभयो ।
मौलिकतामाथि संकटको अवस्था रहेकोप्रति दुःख व्यक्त गर्दै राज्यमन्त्री गौतमले देशको समग्र अस्तित्व नै भाषा, कला, साहित्य र संस्कृतिले जोगाएको गहन मर्मको चर्चा गर्नुभयो । उहाँले थप्नुभयो, ‘संगिनीको यो प्रयास आफैंमा लोपोन्मुख मौलिक संस्कृति संरक्षणको महत्वपूर्ण काम हो । साथै यसका माध्यमबाट पर्यटन प्रवद्र्धनमा पनि महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह हुन्छ । जो पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने सांस्कृतिक माध्यम हो ।’
गत वर्ष सो समूहले नेपालमै सम्भवत प्रथम संगिनी महोत्सव गरेको थियो । सो महोत्सवसम्म आइपुग्न महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने संगिनी अभियन्ता समूहकी संस्थापक अध्यक्ष रेणुकादेवी काफ्लेलाई राज्यमन्त्री गौतमले दोसल्ला र सम्मानपत्रले सम्मानित गर्नुभयो । त्यसैगरी, संगिनी प्रवद्र्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै प्रथम महोत्सवमा कार्यपत्र समेत प्रस्तुत गर्ने उज्यालो खबरका अतिथि सम्पादक सर्जक भूपेन्द्रराज तिम्सिनालाई पनि सम्मानित गरियो ।
महोत्सवमा पथरी शनिश्चरे नगरभित्रका दीर्घायु, शान्ति, ज्ञानकुञ्ज, गणपति, देवी ,महिला जागरण जागरुक हरि किर्तन समूहले संगिनीको आकर्षण प्रस्तुत गरे । जहाँ संगिनीमार्फत पौराणिक विषयकासाथै समसामयिक विषय प्रस्तुत गर्दै समाजलाई सिकाउने काममा महिला समूहको सक्रियता देखिन्थ्यो ।
संगिनी महोत्सवका लागि अघि वर्षझैं यो वर्षपनि नगरपालिका कार्यालयले केही आर्थिक सहयोग पुर्याएको थियो । यसखाले संस्कृति संरक्षणको यो अभियानमा नगरपालिकाले राम्ररी मूल्यांकन गर्दै सहयोग गर्न कन्जुस्याइ गर्न नहुने नगर कार्यपालिका सदस्य एवम् ४ नम्बर वडाध्यक्ष लोकनाथ न्यौपान (लोककिरण)ले भनाई राख्नुभयो ।
महोत्सवमा नयाँ पुस्तालाई संस्कृति हस्तान्तरणको अभियान स्वरुप छोरी समूहको संगिनीबाट प्रस्तुतिको सुरुवात गरिएको थियो ।
सो अवसरमा आमन्त्रित अतिथि र कार्यक्रममा सहभागिहरूलाई मौलिक खाजाका रुपमा भुटेको मकै, गुन्द्रुक, आलु, मोहीले सत्कार गरी हरेक क्षेत्रमा मौलिकता जोगाउने सन्देश दिइएको थियो ।
शिक्षासेवी तथा समूहका सल्लाहकार युवराज बास्कोटाले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नुभएको थियो ।
महोत्सवले स्थानीय समुदायबीच आपसी सद्भाव, सांस्कृतिक पहिचान र महिला स–शक्तिकरणलाई अझ मजबुत बनाउने काम भएको थियो ।
०६२ माघ १८ गते भजन किर्तन गर्न धार्मिक कार्यमा सघाउन रेणुकादेवी काफ्ले अध्यक्ष रहेर स्थापना भएको महिला जागरुक हरिकिर्तन समूह २०७६ बाट संङ्गिनी नाचको संरक्षणमा जुट्न थाल्यो । समूहले ०८१ फागुन १४ गते सम्भवत नेपालकै पहिलो संगिनी महोत्सव ३ नम्बर वडामै सम्पन्न गरेको थियो ।
संगिनी संरक्षणमा आमा समूह, बुहारी समूह र छोरी समूह बनाएर सङ्गिनी खेल्ने मात्र होइन नजिकका विद्यालयमा गई विद्यार्थीलाई पनि संगिनीको महत्व बुझाएर समूह मौलिक संस्कृति संरक्षणको जाँगरिलो उदाहरण बनेको छ ।
२०८० साउन ३० गते दर्ता नम्बर ४६ मा पथरीशनिश्चरे नगरमा विधिवत दर्ता भएर कार्य गर्दै आएको छ । अर्थात नगरमा पहिलो पटक संगिनी समूह दर्ता भएको छ । महिला जागरुक हरिकीर्तन तथा सङ्गिनी समूहका रुपमा प्रत्येक हप्ताको मंगलबार साँझ संगिनी प्रशिक्षण कार्यक्रम चलाएर युवा पुस्तालाई यसको संरक्षणमा झकझकाएको थियो । संगिनी संरक्षणमा आमा समूह, बुहारी समूह र छोरी समूह बनाएर सङ्गिनी खेल्ने मात्र होइन नजिकका विद्यालयमा गई विद्यार्थीलाई पनि संगिनीको महत्व बुझाएर समूह मौलिक संस्कृति संरक्षणको जाँगरिलो उदाहरण बनेको छ । पर्यटन बोर्डले समेत संगिनीमार्फत पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न सकिने सम्भावना खोज्दै समूहसँग २ पटक भेटघाट गरेर संगिनीको ओझ बुझेको संस्था अध्यक्ष देवीमाया पोखरेलले जनाउनु भयो । संगिनी प्रस्तुतिका लागि समूह नेपालका विभिन्न स्थानका साथै भारतमा समेत आमन्त्रित बन्दै आएको खुसीको खबर पनि उहाँले सुनाउँदै थप्नुभयो, ‘हामीले मौलिक संगिनी जोगाउने, यसलाई प्रचार प्रसार गर्ने र नयाँ पुस्तालाई हस्तान्तरण गराउने काम हाम्रो मुख्य उद्धेश्य हो ।’
समूहले ०८१ फागुन १४ गते सम्भवत नेपालकै पहिलो संगिनी महोत्सवका रुपमा प्रथम संगिनी महोत्सव ३ नम्बर वडामै सम्पन्न गरेको थियो ।
लोपोन्मुख अवस्थामा रहेको बालन र नौमति बाजा संरक्षणमा पनि संस्थागत प्रयासमा सो वडावासी सक्रिय रहेका छन् ।
