दमक, १० मंसिर । दमकको रतुवा र मावा नदिमा अत्याधीक नदि दोहन भएको छ ।यस भन्दा अघील्ला पटक नदि उत्खनन् गर्न स्थानीय तहहरुले ठेक्कानै लगाउने गर्दथे । तर यो पटक अहिले सम्म ठेक्का पनि लागेको छैन । ठेक्का लाग्ने बेलामा जेन जी आन्दोलन भयो । त्यसपछि सबैथोक अस्तव्यस्त भएका कारण ठेक्का लाग्न सकेको थिएन । यस्तो संक्रमणकालीन अवस्थाको फाईदा उठाउँदै नैतीकता हराएका केहि खोलाका बालुवा चोर्नेहरु दिन दहाडै नदिमा पसेर दोहन गरिरहेका छन् ।
रतुवा नदि तर्फ पश्चिम पट्टि चुलाचुली गाउँपालिकाले निर्माणको काम गरिरहेको छ । यही मौका पारेर निर्माणका लागी भन्ने बाहना बनाउने तर अनाधिकृत रुपमा रतुवा नदि दोहन गर्ने र चोरी गरि बेच्ने । यो क्रम अहिले पनि चलीरहेको छ । नियन्त्रणकालागी शशक्त ढंगबाट लाग्न राज्यको संयन्त्रले सकिरहेको छैन । किन ? किनकी अहिले प्रहरी प्रशाषनलाई कमजोर बनाइएको छ । हात हतियार र अन्य श्रोत सामाग्री लुटिएका छन् । प्रहरीको मनोवल कमजोर पारिएको छ । अनी यता नगर प्रहरी र जनप्रतिनधी निरिक्षण र अनुगमन गर्न जादा उल्टै जाइलाग्ने गरीको स्थिती पनि बन्ने गरेको छ । यो तथ्य दमक नगरपालिकाका नगर प्रमुख राम कुमार थापाले उजागर गर्नु भएको हो ।
बुधबार दमक नगरपालिकाको हलमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिवराम गेलाल सहितको उपस्थिती कार्यक्रममा नगर प्रमुख थापाले भन्नु भयो दमकमा खोला तस्करी रोक्नै सकिएन । नगर प्रमुख थापाले भन्नुभयो प्रहरी र प्रशाषनलाई अनी छिमेकी पालिकाहरुलाई यसको नियन्त्रमा समन्वय गर्न भनेर पत्रचार गर्ने औपचारीक काम मात्रै भयो । तर त्यसबाट कुनै परिणाम दिन सकिएन । एक्सनमा उत्रन नसक्दा अहिले रातमा मात्रै नभएर दिनमा पनि नदि दोहन भइरहेको छ जसले गर्दा अव ठेक्का लगाउने अवस्था पनि भएन । उहाँले खोलाबाट निस्कने जती परिणामका निर्माणजन्य सामाग्री हुन ती बिना कर लैजान पाएपछि ठेक्का लगाउने अवस्था समेत नबनेको उल्लेख गर्नुभयो । यसले गर्दा दमक नगरपालिकाले मात्रै रतुवा र मावा नदिबाट वर्षमा दुई देखी अढाई करोड आम्दानी गरिरहेको थियो अहिले त्यो गुमीरहेको छ ।
यसले सरकारको आम्दानी मात्रै घटाइरहेको छैन । कहाँ खन्ने हो कहाँ खन्न नहुने हो भन्ने कुराको वातावरणीय अनुगमन समेत भएको छैन । जसले गर्दा चोरी गर्नेहरुले जहाँ मन लाग्यो त्यही खनीरहेका छन् । यसले दीर्घकालीन असर समेत पार्न सक्ने तर्फ सचेत गराएको छ । खासगरी नगर प्रमुख थापाले सुरक्षा संयन्त्र मजवुत नभएका कारण नदिजन्य पदार्थको चोरी पैठारी भएको बताइरहदा यता प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिवराम गेलालले भन्नुभयो ‘स्थानीय तहले लगाउने ठेक्का लगाओस । आवश्यक पर्ने सुरक्षाका सबै प्रबन्ध मिलाइने छ । देशमा कानुन र प्रशाषन छ । त्यसलाई प्रयोग गरिने छ । निर्धक्क भएर ठेक्का लगाएर आधीकारीक काम गरौ । कसैबाट अवरोध भए त्यसलाई राज्यले नियन्त्रण गर्ने छ । सुचना दिन चाहि पछि नहटौ ।
दमकको रतुवा र मावा खोला यहाँ रहेका ५ वटा स्थानीयतहले पालै पालो ठेक्का लगाउने गरेका थीए । यहाँको दमक नगरपालिका, मोरङको मिक्लाजुङ गाउँपालिका, उर्लाबारी नगरपालिका, इलामको चुलाचुली गाउँपालिका र झापाको कमल गाउँपालिकाले कहिले संयूक्त, कहिले छुट्टा छुट्टै ठेक्का लगाउने गरेका थीए । दमक नगरपालिकाले जनाए अनुसार यो पटक चुलाचुली गाउँपालिकाको ठेक्का लगाउने पालो भएपनि अहिले सम्म कुनैपनि नदि ठेक्का नलाग्दा नदिजन्य सामाग्रीको चोरी पैठारी भइरहेको र सबै पालिकाले आम्दानीपनि गुमाईरहेका छन् ।
