काठमान्डौं, २७ चैत । भक्तपुरमा बिस्का जात्राको भव्य तयारीका साथ आज (शुक्रबार)बाट सुरु भएको छ । आठ दिन नौ रातसम्म मनाइने यो ऐतिहासिक जात्रा धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
जात्राको पहिलो दिन आज साँझ पाँचतल्ले मन्दिर अगाडिको तौमडी क्षेत्रबाट भद्रकालीको रथलाई घट्खा टोलतर्फ लगिनेछ । साथै, भैरवनाथको रथ ‘भैलखः’ तानातान गर्दै जात्राको औपचारिक सुरुवात गरिनेछ ।
अब आगामी नौ दिन भक्तपुर शहर जात्राको रौनकमा झुम्नेछ । परम्पराअनुसार काठैकाठले प्यागोडा शैलीमा निर्माण गरिएको तीनतले भैलखःमा भैरवनाथ र बेताल देवतालाई विराजमान गराई थने (माथिल्लो) र क्वने (तल्लो) टोलतर्फ तान्ने गरिन्छ ।
भैलखः तान्नु अघि रथमा खड्ग, तरवार र निशान राख्ने चलन छ । जात्राको मुख्य आकर्षण नै यही रथ तानातान हो, जहाँ दुई टोलका बासिन्दा आ–आफ्नो क्षेत्रतर्फ रथ तान्न प्रतिस्पर्धा गर्छन् ।
पहिलो दिन पाँचतल्ले मन्दिर प्रांगणबाट भैलखःलाई अगाडि पाँच र पछाडि चारवटा डोरी प्रयोग गरी थने र क्वनेका बासिन्दाले तान्ने परम्परा रहेको छ ।
जात्राको पहिलो दिन ‘देव कोहन बिज्यगु’ मनाइन्छ, जसमा भैरव र भद्रकालीलाई रथमा विराजमान गराई शहरको तल्लो भागतर्फ तानिन्छ । यस क्रममा ‘टग अफ वार’ जस्तो प्रतिस्पर्धात्मक माहोल सिर्जना हुने गर्दछ ।
तौमडी स्क्वायर (पाँचतल्ले मन्दिर अगाडि) बाट सुरु हुने रथयात्रा भक्तपुरको सांस्कृतिक पहिचानको प्रमुख आकर्षण मानिन्छ ।
बिस्का जात्रा विशेषगरी नयाँ वर्षको आगमनसँग जोडिएको परम्परागत उत्सव हो, जसले भक्तपुरको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्वलाई झल्काउँछ ।
