के तपाईँलाई थाहा छ ? नेपालमा प्राकृतिक प्रकोपबाट हुने मृत्युमध्ये चट्याङ पनी एक प्रमुख कारण हो। एउटा सानो सावधानीले तपाईँको ज्यान जोगाउन सक्छ। उपायहरूबारे विस्तृत रूपमा चर्चा गर्नेछौँ।
२. चट्याङ पर्नुअघि वा बादल गर्जदा के गर्ने ?
जब आकाशमा बादल गड्याङ गुडुङ गर्न थाल्छ, तुरुन्तै निम्न कदमहरू चाल्नुहोस्
सुरक्षित स्थान खोज्ने : पक्की घर वा स्थायी भवनभित्र ओत लाग्नुहोस्।
गाडीभित्र हुनुहुन्छ भने: यदि तपाईं कारमा हुनुहुन्छ भने झ्यालका सिसाहरू बन्द गरेर भित्रै बस्नुहोस्। गाडीको धातुको बडीले सुरक्षा प्रदान गर्छ तर धातुको भाग नछुनुहोस्।
विद्युतीय उपकरण बन्द गर्नुहोस् : टेलिभिजन, फ्रिज, कम्प्युटर जस्ता विद्युतीय उपकरणहरूको प्लग निकाल्नुहोस्।
पानीबाट टाढा रहनुहोस् : नुहाउने, लुगा धुने वा हातमुख धुने काम नगर्नुहोस्, किनकि पाइपबाट आउने पानी र धातुका पाइपले करेन्ट प्रवाह गर्न सक्छन्।
चट्याङको समयमा झुक्किएर पनि यी गल्तीहरू नगर्नुहोस्
अग्ला रूखमुनि नबस्ने: चट्याङ प्रायः अग्ला वस्तुहरूमा खस्ने गर्छ। त्यसैले रूखमुनि ओत लाग्नु ज्यान लिने खतरा हुन सक्छ।
खुल्ला ठाउँमा नबस्ने: चौर, खेल मैदान वा खेतबारीमा हुनुहुन्छ भने तुरुन्तै सुरक्षित ठाउँमा जानुहोस्।
धातुका वस्तुहरू नछुने: छाताको डन्डी, साइकल, फलामको बार वा बिजुलीका तारहरूबाट टाढा रहनुहोस्।
ल्यान्डलाइन फोनको प्रयोग नगर्नुहोस्: मोबाइल फोन प्रयोग गर्न सकिन्छ, तर चार्जमा राखेर प्रयोग गर्नु खतरनाक हुन्छ।
४. यदि तपाईं खुल्ला ठाउँमा हुनुहुन्छ र ओत लाग्ने ठाउँ छैन भने
चट्याङ पोजिसन : खुट्टाका पैताला जोडेर, टाउकोलाई घुँडाको बीचमा राखेर कुक्रुक्क बस्नुहोस्। जमिनमा पल्टिनु हुँदैन, किनकि जमिनबाट करेन्ट फैलिन सक्छ।
समूहमा नबस्ने: धेरै जना हुनुहुन्छ भने एक अर्काबाट कम्तीमा ५-१० मिटरको दूरीमा अलग-अलग बस्नुहोस्।
५. चट्याङ लागेमा के गर्ने
छुन डराउनु पर्दैन: चट्याङ लागेको व्यक्तिको शरीरमा विद्युतीय चार्ज रहँदैन, त्यसैले उनीहरूलाई छुँदा वा प्राथमिक उपचार गर्दा केही हुँदैन।
तुरुन्त अस्पताल लैजाने : पीडितलाई सास फेर्न गाह्रो भइरहेको छ भने कृत्रिम अक्सिजन दिने र जतिसक्दो चाँडो नजिकैको स्वास्थ्य केन्द्र पुर्याउने।
प्रकृतिलाई रोक्न सकिँदैन, तर सावधानी अपनाएर क्षति कम गर्न भने सकिन्छ। यो जानकारी आफ्ना आफन्त र साथीभाइलाई पनि सेयर गर्नुहोला, ताकि कसैले पनि अकालमा ज्यान गुमाउनु नपरोस्।
