नेपाली भान्सामा मसला, प्याज, लसुन र टमाटरको विशेष महत्व हुन्छ । विशेषगरी अदुवा–लसुनको पेस्टले तरकारीको स्वाद अझ स्वादिष्ट बनाउँछ । तर आजकल बजारमा अत्यधिक सेतो र चम्किलो देखिने लसुनलाई धेरैले ताजा र राम्रो ठान्छन् । वास्तवमा, यस्ता केही लसुनलाई केमिकल प्रयोग गरेर सफा तथा चम्किलो बनाइएको हुन सक्छ, जुन स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन सक्छ ।
लसुन हरेक घरमा दैनिक प्रयोग हुने भएकाले सुरक्षित र प्राकृतिक लसुन छान्नु अत्यन्त आवश्यक छ । खुसीको कुरा, केही सजिला घरेलु उपाय अपनाएर तपाईंले असली र सुरक्षित लसुन सजिलै चिन्न सक्नुहुन्छ ।
१. वासनाबाट पहिचान गर्नुहोस्
असली लसुनमा तीखो र प्राकृतिक गन्ध हुन्छ । यदि लसुनबाट गन्ध कम आउँछ वा अनौठो प्रकारको गन्ध आउँछ भने त्यसको गुणस्तर राम्रो नहुन सक्छ । यस्तो लसुन किन्नबाट बच्नु राम्रो हुन्छ ।
२. बोक्रा जाँच गर्नुहोस्
यदि लसुनको बोक्रा नरम, चाउरिएको वा सुक्खा देखिन्छ भने त्यो पुरानो वा बिग्रिएको हुन सक्छ । ताजा र असली लसुनको बोक्रा भने कडा र मजबुत हुन्छ ।
३. रंगमा ध्यान दिनुहोस्
बजारमा अत्यधिक चम्किलो र एकदम सेतो देखिने लसुनप्रति सावधान रहनुहोस् । प्राकृतिक लसुन सामान्यतया हल्का क्रीम वा अफ–ह्वाइट रंगको हुन्छ । धेरै सेतो देखिने लसुनमा केमिकल प्रयोग गरिएको संकेत हुन सक्छ ।
४. बनावट हेर्नुहोस्
प्राकृतिक लसुनको बोक्रा अलि खस्रो र तह–तह परेको हुन्छ । यदि बोक्रा अत्यन्तै चिल्लो र चम्किलो देखिन्छ भने त्यो प्रशोधन गरिएको हुन सक्छ ।
५. पानी परीक्षण गर्नुहोस्
घरमै असली–नक्कली छुट्याउने सबैभन्दा सजिलो उपाय पानी परीक्षण हो । लसुनका केही केस्रा पानीमा हाल्नुहोस् । यदि ती छिट्टै तैरिन थाले भने त्यसमा केमिकल प्रयोग भएको हुन सक्छ । प्राकृतिक लसुन सामान्यतया पानीमा तल बस्ने गर्छ ।
६. देसी र चिनियाँ लसुनको फरक
आजकल बजारमा चिनियाँ लसुन पनि धेरै पाइन्छ । यो सामान्यतया ठूलो आकारको र धेरै सेतो हुन्छ, जसले मानिसलाई सजिलै आकर्षित गर्छ । तर देसी लसुन सानो आकारको, हल्का रंगको तथा स्वाद र गन्धमा बढी तीखो हुन्छ । स्वाद र गन्धबाट पनि यसको फरक सजिलै छुट्याउन सकिन्छ ।
थोरै सावधानी अपनाएर र यी सजिला उपाय प्रयोग गरेर तपाईंले मिसावटयुक्त वा केमिकलयुक्त लसुनबाट आफ्नो परिवारको स्वास्थ्य जोगाउन सक्नुहुन्छ ।
