दमक/
कार्तिक महिनाको सुरुका दिनहरु नरोकिकहन निरन्तर वर्षात भयो । वर्षातसँगै हावा पनि जोडले चल्यो । यसले विभिन्न स्थानमा जनधनको क्षती पुग्यो । झापा दमककको उत्तरी क्षेत्रमा पनि बेमौसमी वर्षातका कारण किसानको धान उठ्नै नसक्ने गरि लडाइदियो । असर परेको एक महिना हुन लाग्दा पनि किसानले लडेको धान अझै सम्म उठाउन सकेका छैनन् । लडेको धानको कुनै आश नभएकोले पनि उठाउन चासो नदेखाएको किसानहरुले बताएका छन् ।
झापा दमक नगरपालिका वडा नं ३का धनश्याम न्यौपानेको कपाल र दारी पुरै सेताम्मे भएर फूलिसकेको छ । उमेरले ४ कोरी नजिक पुगिसक्नु भएको छ । तर ३ हप्ता अघि आएको जस्तो प्रकृतिक विपत्ती उहाँले खेप्नु परेको थिएन । उहाँले यहाँ करिव २ बिगाह खेतमा धान रोप्नु भएको छ ।
तर कार्तिकका सुरु दिनमा आएको बेमौसमी वर्षात हुरीका कारण उहाँका सबै धान उठ्नै नसक्ने गरि लडेका छन् । लडेका ती धान माथीबाट हेर्दा निकै फलेको जस्तो पनि देखिन्छ । तर धान उठ्नै नसक्ने गरि लडेका कारण अहिलै उठाउने मन नगरको धनश्यामले सुनाउनु भयो ।
यहि ठाउँकी सप्तकुमारी राईले सिरको कपाल ढाक्ने गरि एउटा कपडाले बेर्नु भएको थियो । पाखुरा छोपीने गरि कोठे सर्ट लगाउनु भएको छ । हातमा धान काट्ने हसिँया बोक्नु भएको छ । उहाँले आफ्नो र साहुको गरि झण्डै तीन बिगाह क्षेत्रमा धान रोप्नु भएको छ । तर यो पटक कुनै पनि धान सध्य छैनन् ।
बाँकी रहेको धान काटेर कती निस्कल्न र साहुलाई दिएर आफुलाई कती बच्ने हो उहाँले यो पटक कुनै अनुमान पनि लगाउन सक्नु भएको छैन । तर अघिल्ला वर्षमा यतीनै खेतमा रोपेको धानले उहाँलाई साहुलाई तीर्न पनि पुग्थ्यो ।
आफ्नो घरमा वर्षभरी खान पुग्ने गरि भण्डारण गरेर केहि मन धान बचत पनि हुन्थ्यो । त्यही धान बेचेको पैसाले घरमा आवश्यक नुन तेल र छोराछोरीको पढाइ खर्चका साथै दुख बिराम हुँदा औषधि उपचार पनि गर्न पुग्थ्यो । तर यो पटक त साहुलाई जसोतसो तीर्न पुगेपनि आफुले चाहि के खाने भन्ने चिन्ता छ । अधियामा खेती गर्नेलाई ऋण पनि नपत्याउने हुँदा यो वर्ष उहाँले संकटको सामना गर्नु भयो भन्दै चिन्ता व्यक्त गर्नु भएको छ ।
यो वर्ष दमकमा ४२ सय हेक्टर क्षेत्रफलमा धान रोपिएको थियो । यसमध्ये हालसालैको वर्षात र हुरीका कारण ६ सय ३० हेक्टर क्षेत्रफलमा लगाइएको धान पूणर् रुपमा क्षती भएको दमक नगरपालिकाको कृषि शाखाले जनाएको छ । यस्तै ७.३ हेक्टर क्षेत्रफल तरकारी खेती पनि नष्ट गर्यो ।
यसरी बेमौसी वर्षातका क्षती भएकाको तथ्याकं र अवस्थाको रिपोर्ट शाखा कार्यालयले कृषि ज्ञान केन्द्र हुँदै केन्द्रको कृषि मन्त्रालय सम्म पनि पुर्याइसकेको शाखा प्रमुख चन्दा भट्टराईले जानकारी दिनुभयो । तर उताबाट समस्यामा परेका किसानलाई के राहत दिने भन्ने कुराको जानकारी नै आएको उहाँले बताउनु भयो ।
न कुनै कार्यविधि बनेर आएको छ न त कुनै कुनै पत्रको ढाँचा नै आएको छ । भट्टराईले भन्नु भयो ‘केन्द्रको कृषि मन्त्रालयमा टेलिफोन गरेर बुझ्दा यसको क्षतीबारेमा अनुगमन गरेर रिपोर्ट बनाउने समितीको बैठक नै बस्न नसकेकोले ढिलाई भएको हो । २१ सदस्य मध्ये १७ जना अनुपस्थित रहेका कारणले गर्दा बैठक बस्न नपाएको जावाफ आएको उहाँले सुनाउनु भयो ।
दमक नगरपालिकाले भने वर्षातले समस्या पारेका सबै किसानलाई सिचाईमा प्रयोग भएको विद्युत महसुल सत प्रतिशत तिरिदिने गरिको प्रस्ताव नगरको बोर्डमा राखेको छ । यस सम्बन्धीको निणर्य हुने वित्तिकै अहिले लगाएको धान झिकेर जुनसुकै खेती गर्ने किसानलाई सिचाई प्रयोग गरेवात लाग्ने विद्युतिय महसुल शत प्रतिशत छुट पाउने छन् ।
