दमक/
औषधीय गुण भएको तरकारी हो कुरीलो । यसको खेती न्यानो र समशितोष्ण हावापानी भएको खासगरी मध्य पहाडी क्षेत्रमा हुने भनिएपनि तराईमा समेत अचेल उत्पादन हुने गरेको छ ।
व्यावसायीक रुपमा कुरीलो खेती गरी अतिरिक्त आम्दानी गर्न सकिने उत्पादनका रुपमा रहेको कुरीलोको उत्पादन लागत खासै धेरै छैन ।
यसको बिउ आफै पनि उत्पादन गर्न सकिन्छ । एउटा पाकेको बिउको दानाबाट ४÷५ वटा दहल निस्कन्छ । त्यहि दहललाई ओसीलो माटोमा छर्ने हो भने यसको बेर्ना तयार हुन्छ ।
झण्डै ३ महिनाको अवधिमा राखीएको दहलबाट बेर्ना तयार हुन्छ । त्यसरी तयार भएको बेर्नालाई खेत बारीमा ड्याङ बनाइ रोप्नु पर्छ । रोपेको ३ देखी ४ महिना भित्रमा यसले उत्पादन पनि दिन थाल्छ ।
एउटा बोटबाटै कम्तिमा पनि एक सिजनमा ३ केजी भन्दा बढि कुरीलो टिप्न सकिन्छ । अर्थात यदी १० कट्ठा जमिनमा कुरीलो खेती गर्ने हो भने २ हजार भन्दा बढि विरुवा लगाउन सकिन्छ ।
२ हजार बढि विरुवा लगाउन बढिमा ३ हजार रुपैँयाको दहल किनेर बेर्ना उत्पादन गरे पुग्छ । यसरी दुई हजार विरुवालाई आवश्यकीय मल , जल तथा अन्य माटोको व्यवस्थापन मिलाउन सकियो भने एउटा बोटले ३ केजी मात्रै एक सिजनमा उत्पादन दिदा पनि २ हजार विरुवाबाट ६ हजार केजी कुरीलो उत्पादन हुन्छ ।
अहिले बजारमा न्यूनतम ४ देखी ५ सय रुपैँया केजीमा यो बिक्रि भइरहेको छ । १० कट्ठा जमिनमा लगाइएको २ हजार विरुवाबाट उत्पादन भएको ६ हजार केजी कुरीलोले एक सिजनमा ३० लाख रुपैँयाको आम्दानी दिन सक्छ ।
बिभिन्न जोखीम र एक सिजन भरीको श्रम तथा ज्याला समेत कटाएर १० लाख खर्च भएपनि यसको उत्पादनबाट वर्षमा २० लाख सम्म बचत गर्न सकिने यसैको क्षेत्रमा काम गर्नेहरुले बताएका छन् ।
तर पनि कुरीलो खेती सर्वत्र हुन सकिरहेको छैन । जसले गर्दा उपभोक्ताले महगो मुल्य तिरेर खाइरहनु परेको छ ।
यसको खेती कसरी गरिन्छ ? यसको उत्पादनको बिधि के हो ? यसको बजारको अवस्था, सम्भावना र चुनौती कस्ता छन् ? अनी यसको खाने तरीका र फाईदाका बारेमा उज्यालो खवरको स्टुडियोमै आएर कुरीलो उत्पादक झापा दमकका बिमल निरौलाले जानकारी गराउनु भएको छ ।
उहाँसगको जानकारीमुलक संवादको भिडियो तलको लिंकमा राखीएको छ ।
https://youtu.be/AHO1spQ-CFk?si=yx3wHrXKx41pThp_









