सुर्खेत, बैशाख २८ । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतको वीरेन्द्रनगरमा श्री ज्योति फाउन्डेशनले गरेको ‘कर्णाली छोरी सम्मेलन’को दोस्रो दिन आइतबार भेला भएका थिए कर्णालीका छोरीहरू । उहाँहरुले पहिलोपटक धक फुकाएर मनका कुरा खोल्न पाउनुभयो । कार्यक्रमको नामै थियो–कर्णाालीका छोरीसँग मनका कुरा ।
हुम्लाको ताजाकोट गाउँपालिकाकी सपना शाहीले अहिलेसम्म आफ्ना मनका कुरा कसैलाई नसुनाउने गरेको बताउनभुयो । ‘मेरो मनका कुरा अरुलाई सुनाउँजस्तो पनि लाग्दैन । म आफ्ना मनका कुरा म आफैलाई सुनाउँछु । मभित्र एउटा जनावर छ । हामी प्रत्येक भित्र एउटा जनावर छ । यसले हामीलाई गाइड गरेको हुन्छ ।’सपना भन्नुहुन्छ–् ’जबसम्म हामीले यसलाई गाइड गर्दैनौ यसले हामीलाई सही मार्ग दिन सक्दैन । त्यसैले म सकारात्मक भावका साथ मेरा मनका कुरा म आफैलाई सुनाउँछुु ।’
शाहीले महिनावारीका समयमा निकै कष्ट व्यहोर्नु परेको सुनाउनभुयो । शिक्षित समाजमा अझै पनि महिनावारी भएको समयमा गोठमा बस्नुपर्ने प्रथाजनित गलत संस्कारको सिकार बन्नुपरेको तीतो यथार्थ पनि शाहीले व्यक्त गर्नुभयो । परिवार र समाजले स्वीकार्न नसक्दा महिनावारीको समयमा पशुसरहको विभेद खेप्नुपरेको गुनासो पनि शाहीले पोख्नुभयो ।
उत्तरी नाम्खा गाउँपालिकाकी लामु तामाङले भने आफ्नो मनभित्रको कुरा आमालाई सुनाउने गरेको बताउनभुयो । ‘सर्वप्रथम आफ्नो मनको कुरा ममीसँग सेयर गर्छुु । तर सबै कुरा सेयर गर्न सकिदैन । डिटेलमा सेयर त आफैसँग गर्छु । अहिलेसम्म अन्य साथीहरुसँग मनका सबै कुरा सेयर गर्दिनँ । मेरा मनका कुरा सबैले सुनिदिउन जस्तो पनि लाग्दैन,’ तामाङले भन्नुभयो ।
हुम्लाकै खार्पुनाथ गाउँपालिकाकी रश्मी परियार पनि छोरी सम्मेलनमा आफ्ना कुरा सुनाउन आउनुभएको थियो । उहाँले जातकै कारण समाजबाट भोग्नु परेको विभेदले निकै पिरोल्ने गरेको सुनाउनुभयो । ‘हाम्रो गाउँमा जातिय छुुवाछुत निकै छ । मान्छे मरेपछि तिमीहरु तल्लो जातले छुनु हुँदैन भन्छन् । हामीजस्ता गरिवलाई हेपिन्छ,’ उहाँले भन्नुभयो । आफूहरुलाई जातकै आधारमा विभेद गरिदा अपहेलित हुनुपरेको दुखेशो परियारको छ । जातीय विभेद आफुलाई मन नपर्ने उल्लेख गर्दै उहाँले नाम पछाडिको थरले जतातै विभेद भोग्नु परेको गुनासो गर्नुभयो । उहाँले पनि महिनावारीको विभेदबाट थिचिएको अनुभूति सुनाउनुभयो ।
सर्केगाड गाउँपालिकाकी आस्था शाहीको मनमा महिनावारी गहिरो गरी बसेको छ । महिनावारी नियमित प्रक्रिया हो भन्ने त उहाँलाई थाहा छ, तर परिवार र समाजको स्वीकार्यका अघि उहाँको केही चल्दैन । शाहीलाई आफ्ना बाबुआमाबाट टाढा भएर शिक्षा लिनुपरेको पटक्कै मन परेको छैन । परिवारसँगै बसेर शिक्षा लिन नपाउने अवस्थाले निकै पिरोल्ने गरेको अुनभुति शाहीको छ । आफ्ना परिवारसँगै बसेर उच्च शिक्षा लिन पाए हुन्थ्यो भन्ने उहाँको मनमा छ ।
यस्तै, सिमिकोट गाउँपालिकाकी सञ्चिता भण्डारीले बालविवाहले कयौ छेोरीको भविष्य अन्धकारमा धकेलिने अवस्था रहेको बताउनभुयो । उहाँ मात्रै होइन ‘छोरीका मनका कुरा’ सत्रमा सहभागी सबैजसो किशोरीका मनका कुरा एकै खालका थिए ।
श्री ज्योति फाउन्डेशन र कर्णाली प्रदेश सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालयको आयोजनामा शनिबारदेखि छोरी सम्मेलन जारी छ ।
