दमक, कार्तिक २८
कला क्षेत्रलाई सस्तो मनोरञ्जनको साधनका रुपमा लिने मानसिकता अझै पनि हटिसकेको छैन । यस अवस्थामा कलाको गहन महत्व बुझाउँदै विशेष त नाट्यकला क्षेत्रमा व्यवसायिकता खोज्ने क्रम पूर्वमा पनि अघि बढेको छ ।
नेपालका ख्यातीप्राप्त चलचित्र कलाकार हेमन्त बुढाथोकीको अगुवाईमा झापाको दमकमा ०७३ मा स्थापना भएको कदम थिएटरले मुख्य रुपमा विगत ४ वर्षयता नाटकलाई व्यवसायिक बनाउने अर्थात टिकटमा प्रदर्शन गर्ने क्रम अघि बढाएको छ ।
यस क्रममा पछिल्लो पटक नाटक ‘प्रत्यन्चा’ टिकटमा प्रदर्शनका लागि कलाकारहरु अन्तिम तयारीमा छन् । कार्तिक ३० देखि मंसिर १२ सम्म प्रत्येक साँझ ५ बजे अनि शुक्रबार र शनिबार दिउँसो १ बजे समेत त्यसलाई प्रस्तुत गरेर नाटकप्रति दर्शकको मन तान्ने प्रयत्नमा आफूहरु लागिपरेको नाटक निर्देशक सुमित्रा पेहिमले जनाउनु भयो ।
नाटकमा पौराणिक कथाका रुपमा रहेको राजा र राज्यको विम्बलाई प्रयोग गरी हालको समसामयिक राजनीतिक प्रबृत्तिप्रति प्रहार गरिएको छ । शासन सत्ताले मात्तिएको एउटा सन्की शासकको लहडले जनताले कत्ति दुःख पाउँछन् भन्ने नाटकको केन्द्रीय विषय रहेको यसका लेखकमध्येका एक कदम थिएटरका कला निर्देशक सिजन दाहालले अथ्र्याउनु भयो ।
सो नाटक कदम थिएटरमा दोस्रो व्याचमा ३ महिने तालिम सक्दै गरेका विद्यार्थीहरुको संयोजनमा उत्पादन भएको हो ।
सिजन दाहाल र प्रकाश शर्मा अधिकारीको संयुक्त लेखन रहेको नाटकमा मनिक शंकर, पुष्प राई, रश्मी उप्रेती, पारुमा राई, बुङ् छेङ, हेमन्त पौडेल, पुजन खरेल, मानुसी कोइराला, प्रविण भण्डारी, नरेन्द्र लिम्बू लगायतको अभिनय रहेको छ ।
रंगमञ्चलाई व्यवसायिक समेत बनाउँदै लाने हुटहुटीमा रहेका स्थानीय कला क्षेत्रका अग्रजहरुको अनुरोधपछि दमक नगरपालिका कार्यालयले वडा नम्बर ९ मा साढे १२ कठ्ठा जग्गा उपलब्ध गराएपछि कलाकारहरु औधी खुसी भए । अनि हातमा हात मिलाउँदै आफू आफूले केही रकम जुटाएर ८० जना दर्शक अट्ने सानो हल खडा गरे । त्यसपछि नाटक सिक्ने र सिकाउने थलोका रुपमा विकास गर्दै कदमले टिकटमै नाटक देखाउन सुरु गर्यो ।
कदमले रंगमञ्च यात्रामा चालेको यसखाले उत्साहित कदम देखेर टाढा टाढाबाट समेत रंगमञ्च सिक्न आएका छन् । उनीहरुले रंगमञ्च मात्र होइन समग्र जीवन पद्धतीका धेरै कुरा सिक्न पाएकोमा झनै उत्साह बढ्यो । त्यसैमध्येमा एक हुनुहुन्छ मोरङको मिक्लाजुङका बुङ् छेङ ।
मण्डला थिएटर काठमाडौंमा रंगमञ्च सिक्दै ५ वर्षको अवधिसम्म त्यहीँ नाटक उत्पादन, निर्देशनसहितका काममा लाग्नु भएका सिजन दाहाल विगत ६ वर्षदेखि आफ्नै क्षेत्रमा फर्किनु भयो । अनि उहाँले कला निर्देशकका रुपमा कदम थिएटरको रंगमञ्चको गतिविधिको कार्यकारी जिम्मेबारी सम्हाल्नु भएको छ ।
कदमले त्यसयता, १२ दुर्वासा, तिम्रो आँखामा खसेको साँझ, गैंडा टाइम्स, जयमाया आफूमात्रै लिखापानी आइपुगी, चुपचाप चारआना, लङ टाइम नो शी लगायतका १ दर्जन नाटक टिकटमा मञ्चन गरिसकेको छ । पूर्वी क्षेत्रका कला इच्छुकसहितमा रंगमञ्चको मर्म प्रस्तुत गरेर यसको प्रभाव विस्तार गर्ने काम गरिरहेको छ ।
रंगमञ्चलाई व्यवसायिक समेत बनाउन अघि बढेको यसखाले कदममा अलि ठूलो र व्यवस्थित हलको भनें अभाव छ । कोशी प्रदेश सरकारले त्यहाँ हल निर्माणका लागि पहिलो पटक ६० लाख र अर्कोपटक २० लाख रकम प्रदान गरेपनि बजेट अपुग भएर हल अधुरो रुपमा रहिरहेको छ । रंगमञ्च क्षेत्रको जागरण ल्याउँदै अभियान पुरा गर्न सम्बन्धित सरकारी निकायलाई झकझकाइरहेको बताउनु हुन्छ यसका अध्यक्ष हेमन्त बुढाथोकी ।
प्रत्यक्ष अभिनय गरेर प्रभावकारी प्रस्तुति दिनसक्ने रंगमञ्चको भूमिका ज्यादै महत्वपूणर् रहन्छ । रंगमञ्चको मर्म प्रस्तुत गरेर यसको प्रभाव विस्तार गर्ने काममा कदम लम्काउनेहरुका लागि होस्टेमा हैंसे गर्दै सृजना क्षेत्रको प्रवद्र्धनमा जुट्न मुख्य रुपमा सरकारी निकायको सक्रियता आवश्यक देखिन्छ ।
