दमक,४ साउन / झापाको दमकमा केही वर्षअघि सुकुम्बासीहरुलाई व्यवस्थित बसोबास गराउने भन्दै वडा नम्बर १ मा नमुना बस्ती निर्माण गरियो । बस्ती निर्माण भएसँगै केही परिवारलाई त्यँहा स्थानान्तरण पनि गरियो ।
बस्ती हेर्दा सुन्दर देखिन्छ तर सो बस्तीमा बसोबास गरिरहेकाहरुको पीडा भने कम छैन । उनहरुले घर त पाए तर समय बित्दै जाँदा यस अघिका आश्वासन भने आश्वासनमै सीमित भए । अर्थात, जग्गाको लालपुर्जा पाउने आशा बोकेका उनीहरु अहिले निराश छन् ।
त्यँहा बसोबास गर्नेहरुको मुहारमा बाहिरी हाँसो छ तर, भित्र भने उनीहरुमा पीडै पीडा छ । नमूना बस्तीमा बिगत ६ बर्षदेखि बसोबास गरिरहनुभएकी कमला रणपहेँलीलाई घर पाएकोमा खुसी त लागेकै छ तर, त्यो भन्दा बढी दुःख चाँहि सरकारले त्यसबेला दिएको आश्वासन सम्झदा लाग्ने गरेको छ । त्यहाँ स्थानान्तरण भएर आउँदा घरसँगै घर भएको स्थानको लालपुर्जा पनि पाइँने आश्वासन उहाँलाई पनि बाँढिएको थियो । तर, व्यवहारमा भने त्यो भएन । अहिलेपनि उहाँ र उहाँजस्तै सो बस्तीमा बसेकाहरु निराश रहेको उहाँ सुनाउनुहुन्छ ।
कमला रणपहेली मात्र होइन सोहि ठाँउ बस्ने माया दासको निराशा पनि उस्तै छ । धनीपुर्जा पाउने आशा बोकेर बसेपनि अहिलेसम्म जग्गाको निस्सा समेत नपाउँदा आफुहरु दुखी रहेको उहाँको पनि गुुनासो छ ।
नेपालको संविधानमै गाँस, बास र कपास आधारभूत आवश्यकता परिपूर्ति गरिने कुरा उल्लेख गरेको छ । तर, अहिलेपनि नेपालमा आफ्नो आधारभूत आवश्यकता पुरा गर्न नसक्नेहरु समस्यामै छन् । झुप्रा तथा टिनका घर र पोखिएका सपना मात्रै होइन, दमकसहित अन्यत्रका नमूना बस्तीभित्र पनि इच्छाशक्ती छ, श्रमशक्ती छ र सामाजिक रुपान्तरणको संभाबना पनि उनीहरुले बोकेका छन् । राज्यका तीनै तहका सरकारले पनि यदि उनीहरुलाई साथ दिने हो भने दमकको मात्र होइन अन्यत्रका यस्ता नमूना बस्ती साच्चैको नमूना बन्न सक्छन् ।
