दमक, १९ बैशाख / झापाको दमकमा त्यो बेला प्रतिभा निकेतनले केही साहित्यिक गतिविधि गर्थ्यो । त्यसपछि उदाएको कोठे साहित्यिक यात्राले पनि कोठामै कार्यक्रम गरेर नवसर्जकलाई प्रोत्साहित गरिरहेको थियो । त्यही क्रममा ०५२ सालमा खडा भएको साहित्य कला संगमले भनें पछिल्लो समयमा आफूलाई पुनर्जागृत गर्दै यसबेला नेपालकै महत्वपूर्ण साहित्यिक गतिविधि गर्नेमध्येको एउटा संस्थाका रुपमा उभ्याएको छ । यही संस्थाको पछिल्लो कार्यक्रममा सर्जकहरुलाई संस्थाकी उपाध्यक्ष चन्द्रा गड्तौलाको अगुवाईमा सुरसुधा संगीतालयका प्रशिक्षार्थीहरुबाट स्वागत गरिएको थियो । जुन गीत संस्थाका संस्थापक अध्यक्ष रुद्र निरौलाले लेख्नु भएको थियो ।
२०७३ सालबाट अक्षयकोषमार्फत पुरस्कारको थालनी गरेको संगमले हाल ५ वटा साहित्यिक पुरस्कार प्रदान गरेर आफ्नो आयतन फराकिलो बनाउन सफल भएको छ । जस अन्तर्गत पछिल्लो समय सङ्गमले एक भव्य कार्यक्रमको आयोजना गरी नेपाल र नेपाल बाहिरका गरी ९ जना नेपालीभाषी सर्जकलाई २०८२ सालका लागि नगद, सम्मानपत्र र दोसल्लाले सम्मानित गरेको छ । जसमध्ये सबैभन्दा बढी ४१ लाख ५० हजारको कोष खडा गर्नुभएको छ दमकका साहित्यसेवी भवानी मिश्रले । संस्थामा पुरस्कारको थालनी उहाँले नै गर्नुभएको हो । ३५ हजार राशिको भवानी मिश्र अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कारबाट भारतको असमका मोहन सुवेदी पुरस्कृत बन्नुभयो । सोही राशिको भवानी मिश्र राष्ट्रिय पुरस्कारबाट झापा विर्तामोडका राजेन्द्रकुमार संग्रौला, शिवसताक्षीका वीरेन्द्र थोक्लिहाङ, मोरङ विराटनगरका खेम नेपाली र बैतडीका वासुदेव पाण्डेय सम्मानित बन्नुभयो ।
संगमकै ५ लाख अक्षयकोषमा खडा भएको ३५ हजार राशिको साहित्य कलाश्री पुरस्कारबाट दमकका प्रा.डा. गोपालप्रसाद भण्डारीलाई सम्मानित गरियो ।
दमकका लेखक डा.लेखनाथ न्यौपाने परिवारले हजूरआमा तुलसादेवी न्यौपानेको स्मृतिमा १० लाख रुपैयाँको अक्षयकोष खडा गरिदिएको छ । जसबाट ३५ हजार राशिको तुलसादेवी न्यौपाने स्मृति पुरस्कार धरान सुनसरीका प्रा.डा. भीम खतिवडालाई प्रदान गरिएको छ ।
संगमका संस्थापक अध्यक्ष साहित्यिक अगुवा शिक्षक रुद्र निरौलाको स्मृतिमा श्रीमती शारदा निरौलाले २ लाख रुपैयाँको अक्षयकोषबाट रुद्र निरौला स्मृति पुरस्कार खडा गर्नुभयो । दमकका पुराना साहित्यकार मेघराज तिम्सिना १५ हजार नगदसहितको सो पुरस्कारबाट सम्मानित बन्नुभयो ।
साहित्यकार वीरेन्द्र खड्काले स्थापना गर्नुभएको १ लाख अक्षयकोषको चन्द्रवीर खड्का स्मृति पुरस्कारबाट विर्तामोड झापाकी मीना अधिकारी पुरस्कृत बन्नुभयो । जसको पुरस्कार राशि ११ हजार १ सय ११ रहेको छ ।
यसरी संस्थामा ५९ लाखको ५ वटा अक्षयकोषबाट २ लाख ७१ हजार १ सय ११ रुपैयाँ बराबरको वर्षेनी पुरस्कार प्रदान गर्दै सृजना क्षेत्रको सम्मान, प्रवद्र्धन तथा प्रोत्साहनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह भएको देखिन्छ । यो तहको कामप्रति भारतको असममा सर्जक पुरुषोत्तम दाहालले प्रशंसा गर्नुअघि असमको हस्तनिर्मित रैथाने उपहार संगमलाई प्रदान गरी भावनात्मक रुपमा आपसी सद्भाव जोड्ने काम गरिएको थियो ।
सङ्गमका अध्यक्ष बिन्दु दहाल मूकदर्शकको अध्यक्षताको कार्यक्रममा प्रा.डा.गंगाप्रसाद अधिकारीको प्रमुख आतिथ्यता रहेको थियो ।
संगमको वार्षिक मुखपत्र संगमको पछिल्लो अंक लोकार्पण समेत गरिएको कार्यक्रममा कोशी साहित्य कला परिषदका अध्यक्ष केशु विरही साहित्य चौतारी झापाका अध्यक्ष देवीभक्त श्रेष्ठलगायतले बोल्दै संगमको क्रियाशीलताको प्रशंसा व्यक्त गरेका छन् ।
संस्थाले गीत संगीतका प्रशिक्षण समेत सञ्चालन गर्यो । बेला बेला हुने विभिन्न कार्यक्रममध्ये २०७५ असार २६ र २७ गतेको दुइदिने अनुष्ठान नेपाल, भारत र भुटानका सर्जकहरुको सहभागितामा हालसम्मकै बृहत कार्यक्रमका रुपमा स्मरणीय बनेको छ । संस्था पछिल्लो समयमा सक्रिय बनेको छ । यसखाले राशिको पुरस्कारको निरन्तरताले उसको उचाई राष्ट्रियस्तरमा उकालेको छ । तर संस्थामा अग्रज पुस्ताहरुकै सहभागिता देखिन्छ । नवयुवा पुस्ताहरुसँगको समन्वय त्यति भइरहेको देखिदैन । यसखाले पुरस्कार वितरणका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै नवयुवा पुस्तालाई समेत थप समेट्न सके सृजनाको विस्तार अझ प्रभावकारी बन्ने थियो कि ?
