खराब निद्राले सबैको मस्तिष्कमा एउटै असर गर्दैन, जीनले निर्धारण गर्न सक्छ जोखिम

काठमाडौं,१७ साउन । कम निद्राले केही मानिसको मस्तिष्कमा बढी असर पार्न सक्ने नयाँ अध्ययनले देखाएको छ। वैज्ञानिकहरूका अनुसार यसको कारण मानिसको आनुवंशिक संरचना (जीन) हुन सक्छ।

अस्ट्रेलियाको Edith Cowan University  अन्तर्गतको सेन्टर फर प्रेसिजन हेल्थका अनुसन्धानकर्ताहरूले गरेको अध्ययनले खराब निद्रा र विशेष जीनबीचको सम्बन्धले मस्तिष्क क्षय प्रक्रियामा प्रभाव पार्ने देखाएको हो।

अध्ययनले विशेषगरी एक्वापोरिन–$ (Aquaporin-4) जीन मा ध्यान केन्द्रित गरेको थियो। यो जीनले मस्तिष्कभित्रको तरल पदार्थ व्यवस्थापन गर्न र अनावश्यक पदार्थ हटाउने प्राकृतिक प्रक्रियामा सहयोग गर्छ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार मानिस सुतिरहेको बेला मस्तिष्कले दिनभर जम्मा भएका हानिकारक पदार्थ हटाउने काम गर्छ। यही प्रक्रियाले अल्जाइमरसँग सम्बन्धित प्रोटिन हटाउन सहयोग गर्न सक्छ।
तर अनुसन्धानले देखाएको छ— केही प्रकारका एक्वापोरिन–४ जीन भएका व्यक्तिमा कम निद्रा वा खराब निद्राका कारण मस्तिष्कको ग्रे म्याटर घट्ने प्रक्रिया छिटो हुन सक्छ।

ग्रे म्याटर मस्तिष्कको महत्वपूर्ण भाग हो, जसले स्मरणशक्ति, निर्णय क्षमता र शरीरका विभिन्न गतिविधि नियन्त्रण गर्न भूमिका खेल्छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार अल्जाइमरको जोखिम केवल जीनले मात्र निर्धारण गर्दैन, जीन र जीवनशैलीबीचको सम्बन्धले पनि ठूलो भूमिका खेल्छ।

त्यसैले भविष्यमा सबैका लागि एउटै उपचारभन्दा पनि व्यक्तिको आनुवंशिक अवस्था र जीवनशैलीअनुसार फरक रणनीति आवश्यक हुन सक्ने वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ।
यद्यपि अहिले नै अल्जाइमर जोखिम पत्ता लगाउन नियमित जीन परीक्षण गर्नुपर्ने अवस्था नरहेको र थप ठूलो समूहमा अनुसन्धान आवश्यक रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्।
स्वास्थ्य सन्देश:

नियमित र पर्याप्त निद्रा, सन्तुलित आहार, शारीरिक गतिविधि र स्वस्थ जीवनशैलीले मस्तिष्क स्वास्थ्य जोगाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।