भदौ २० गते दमकमा श्रीकृष्ण रथयात्रा सम्पन्न भयो। हरेक वर्ष श्रीकृष्ण जन्माष्टमीको भोलिपल्ट निस्कने यो रथयात्रामा हजारौँ नागरिकको सहभागिता हुन्छ। यस वर्ष पनि दमकका सडकमा भक्तजनको ठूलो भीड थियो। विभिन्न धर्म, संस्कार र संस्कृतिलाई मान्ने मानिसहरू एउटै ठाउँमा भेला भएर रथयात्रालाई उल्लासमय बनाइरहेका थिए।
रथयात्रामा सहभागी हुँदा मैले सबैभन्दा पहिले देखेको कुरा थियो, मानिसहरूको उत्साह। अग्रज पुस्तामात्र होइन, युवा र बालबालिकासमेत उत्तिकै जोस र उमंगका साथ रथयात्रामा सहभागी भएका थिए। यसले नयाँ पुस्तामा पनि धर्म, संस्कृति र परम्पराप्रतिको चासो र संरक्षणको भावना रहेको अनुभूति गरायो।
श्रीकृष्ण रथयात्रा भगवान् श्रीकृष्णको जन्मोत्सवको अवसरमा आयोजना गरिन्छ। विभिन्न ठाउँमा विभिन्न तरिकाले रथयात्रा मनाइए पनि यसको मूल उद्देश्य सामाजिक सद्भाव र धार्मिक एकता कायम गर्दै सबै जातजाति, धर्म र समुदायका मानिसलाई एकताबद्ध गर्नु हो। दमकको रथयात्रामा पनि मैले यही भावनाको सुन्दर उदाहरण देखेँ।
विभिन्न धर्म र संस्कृतिलाई मान्ने मानिसहरू एकअर्काको संस्कार र परम्परालाई सम्मान गर्दै रथयात्रामा सहभागी थिए। प्रसाद वितरण भइरहेको थियो। भक्तजनहरूमा उत्साह र उमंग थियो। एकअर्काप्रति सद्भाव देखाउँदै मानिसहरू अघि बढिरहेका थिए। केही क्षणका लागि भए पनि सबैले आफ्नो व्यक्तिगत पहिचानभन्दा माथि उठेर एउटै उत्सवको हिस्सा बनेको अनुभूति भइरहेको थियो।
तर रथयात्राको अर्को पाटो पनि मैले देखेँ। रथयात्राका क्रममा सडकमा जताततै फोहोर थुप्रिएको दृश्यले भने मन खिन्न बनायो। प्रसाद ग्रहण गरेपछि मानिसहरूले प्लास्टिकका खोल, कागज तथा अन्य फोहोर जथाभावी सडकमा फालिरहेका थिए। सामाजिक सद्भाव र धार्मिक एकताको सन्देश बोकेको उत्सवमा वातावरणप्रतिको जिम्मेवारी भने कमजोर देखियो।
त्यसैगरी, ठूलो भीडका कारण सडक व्यवस्थापन र चोरी तथा हराउने जोखिम पनि चुनौतीपूर्ण देखिन्थ्यो। मानिसहरूको सहज आवतजावत र सुरक्षाका लागि भीड व्यवस्थापन अझ प्रभावकारी हुनुपर्ने आवश्यकता मैले महसुस गरेँ।
समग्रमा, दमकको श्रीकृष्ण रथयात्राले धार्मिक आस्था र सामाजिक सद्भावको सुन्दर तस्वीर प्रस्तुत गर्यो। विशेषगरी युवा पुस्ता र बालबालिकाको उत्साहले संस्कृति र परम्पराको निरन्तरताप्रति आशा जगायो। तर यस्ता उत्सवलाई अझ व्यवस्थित, सुरक्षित र वातावरणमैत्री बनाउन आयोजक, सहभागी र सम्बन्धित निकाय सबैले आफ्नो जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्ने देखियो।
मैले रथयात्रामा आस्था, उत्साह र सामाजिक एकता त देखेँ नै, त्यससँगै हाम्रो नागरिक जिम्मेवारीको एउटा ऐना पनि देखेँ। उत्सव मनाउने अधिकारसँगै आफ्नो वरपरको वातावरण सफा राख्ने र अरूको सुरक्षाको ख्याल गर्ने जिम्मेवारी पनि हामी सबैको हो।
