अष्ट्रेलियाको नयाँ कडाइ : नेपाली विद्यार्थी र परिवारमा कस्तो असर पर्छ?

काठमाडौं । अष्ट्रेलियाले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीका लागि आप्रवासनसम्बन्धी नियममा थप कडाइ गर्ने घोषणा गरेको छ। नयाँ व्यवस्थाले विशेषगरी विद्यार्थीले आफ्नो श्रीमान्, श्रीमती तथा छोराछोरीलाई अष्ट्रेलिया लैजाने विषयमा असर पार्ने भएको छ।
तर सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको जस्तो ‘अब नेपाली विद्यार्थी अष्ट्रेलिया जानै पाउँदैनन्’ भन्ने अवस्था भने होइन। विद्यार्थी भिसा बन्द गरिएको छैन।
अष्ट्रेलियाका गृहमामिला मन्त्री टोनी बर्कले १७ सेप्टेम्बर २०२६ मा नयाँ आप्रवासन नीति घोषणा गरेका हुन्। सरकारले अस्थायी आप्रवासन नियन्त्रण गर्ने, विद्यार्थी भिसाको दुरुपयोग रोक्ने र एउटा भिसाबाट अर्को भिसामा परिवर्तन गर्दै लामो समय अष्ट्रेलियामा बस्ने प्रवृत्ति नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले नयाँ व्यवस्था ल्याइएको जनाएको छ।
परिवार लैजाने विषयमा कडाइ
नयाँ व्यवस्थाअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी तथा Graduate Visa मा रहेका व्यक्तिले पहिले जस्तो सहज रूपमा आफ्नो परिवारलाई अष्ट्रेलिया लैजान पाउने अवस्था रहने छैन।
यसको अर्थ विद्यार्थी अष्ट्रेलिया जाँदै गर्दा श्रीमान्, श्रीमती वा छोराछोरीलाई पनि सँगै लैजान पाउने कुरा अब स्वतः सुनिश्चित हुने छैन।
तर सबै विद्यार्थीका लागि एउटै नियम लागू हुने छैन। PhD जस्ता निश्चित उच्च तहको अध्ययन गर्ने विद्यार्थीका लागि परिवार लैजान पाउने व्यवस्था रहनेछ। त्यस्तै ASEAN र Pacific क्षेत्रका केही देशका विद्यार्थीका लागि पनि विशेष व्यवस्था रहने बताइएको छ।
नेपाल भने यी समूहमा पर्दैन। त्यसैले नेपाली विद्यार्थीले परिवारसहित अष्ट्रेलिया जाने योजना बनाउनुअघि आफूले अध्ययन गर्ने कोर्स र आफ्नो भिसामा लागू हुने नियम स्पष्ट रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।
अहिले अष्ट्रेलियामा रहेका परिवारलाई के हुन्छ?
नयाँ नियमका कारण अहिले नै अष्ट्रेलियामा विद्यार्थी भिसामा परिवारसहित रहेका नेपालीलाई जबर्जस्ती छुट्याउने वा नेपाल फर्काउने घोषणा गरिएको छैन।
सरकारको नयाँ व्यवस्था मुख्यतः भविष्यमा नयाँ परिवारलाई विद्यार्थी भिसामार्फत अष्ट्रेलिया ल्याउने विषयमा कडाइ गर्ने दिशामा केन्द्रित छ।
त्यसैले अष्ट्रेलियामा रहेका सबै नेपाली परिवार अब फर्किनुपर्ने भन्ने हल्ला सही होइन।
विद्यार्थी भिसा भने बन्द भएको छैन
नयाँ नीतिका कारण नेपाली विद्यार्थीका लागि अष्ट्रेलियाको विद्यार्थी भिसा बन्द भएको छैन। अध्ययनका लागि आवेदन दिने प्रक्रिया कायम छ।
तर भिसा आवेदनमा विद्यार्थीको शैक्षिक पृष्ठभूमि, रोजेको विषय, आर्थिक अवस्था र वास्तवमै अध्ययन गर्ने उद्देश्य छ कि छैन भन्ने विषयमा थप ध्यान दिइनेछ।
अष्ट्रेलियाले विद्यार्थी भिसालाई अध्ययनभन्दा बाहिरको उद्देश्यका लागि प्रयोग गर्ने प्रवृत्तिलाई नियन्त्रण गर्न खोजेको छ।
कोर्स परिवर्तनमा पनि कडाइ
एउटा कोर्स पूरा गरेपछि अर्को र त्यसपछि फेरि अर्को कोर्स गर्दै अष्ट्रेलियामा बसाइ लम्ब्याउने प्रवृत्तिलाई पनि नियन्त्रण गर्ने सरकारको योजना छ।
तर यसको अर्थ विद्यार्थीले कोर्स परिवर्तन गर्नै नपाउने भन्ने होइन। उदाहरणका लागि Bachelor पूरा गरेर Master पढ्ने जस्ता माथिल्लो तहको अध्ययनलाई सामान्य शैक्षिक प्रगतिका रूपमा लिन सकिन्छ।
सरकारले अध्ययन पूरा गरेपछि योग्यताअनुसार काम गर्ने, Graduate Visa लिने र आवश्यक योग्यता पुगेपछि रोजगारदाताको sponsorship वा स्थायी बसोबासतर्फ जाने बाटोलाई भने पूर्ण रूपमा रोक्न खोजेको होइन।
Visitor Visa मा पनि कडाइ
अष्ट्रेलियाले Visitor Visa मा गएर त्यहीँ बसेर अर्को प्रकारको भिसा लिने बाटोलाई पनि सीमित गर्ने तयारी गरेको छ।
भविष्यमा Visitor Visa मा ‘No Further Stay’ सम्बन्धी सर्त राखिने व्यवस्था ल्याइनेछ। यसले सामान्य अवस्थामा Visitor Visa मा अष्ट्रेलिया पुगेपछि त्यहीँ बसेर अर्को भिसामा परिवर्तन गर्ने बाटो कठिन बनाउनेछ।
Protection Visa सम्बन्धी आवेदनका लागि भने छुट्टै व्यवस्था रहने बताइएको छ।
नेपाली विद्यार्थीमा कस्तो असर पर्छ?
नयाँ व्यवस्थाको सबैभन्दा ठूलो असर परिवारसहित अष्ट्रेलिया जाने योजना बनाएका विद्यार्थीलाई पर्न सक्छ।
विशेषगरी विवाहित विद्यार्थीले श्रीमान् वा श्रीमती र छोराछोरीलाई सँगै लैजान पाउने अवस्था आफ्नो भिसामा छ कि छैन भन्ने कुरा पहिले नै बुझ्नुपर्ने हुन्छ।
त्यस्तै, पटक–पटक कोर्स र भिसा परिवर्तन गरेर अष्ट्रेलियामा बसाइ लम्ब्याउने योजना बनाउने विद्यार्थीका लागि पनि नयाँ व्यवस्था चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ।
तर यो नीति नेपाललाई मात्र लक्षित गरेर ल्याइएको होइन। अष्ट्रेलियाले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी र अस्थायी आप्रवासन व्यवस्थालाई समग्र रूपमा नियन्त्रण गर्न नयाँ नीति अघि सारेको हो।
कहिलेदेखि लागू हुन्छ?
नयाँ नीति १७ सेप्टेम्बर २०२६ मा घोषणा भएको हो। तर सबै व्यवस्था सोही दिनदेखि सबै भिसामा एकैपटक लागू हुन्छ भन्ने होइन।
कुन भिसामा, कुन व्यक्तिलाई र ठ्याक्कै कहिलेदेखि नयाँ नियम लागू हुन्छ भन्ने कुरा सम्बन्धित कानुनी तथा प्रशासनिक प्रक्रिया पूरा भएपछि स्पष्ट हुनेछ।
त्यसैले अहिले सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको ‘अब नेपालीले अष्ट्रेलिया जानै पाउँदैनन्’ वा ‘आजदेखि परिवार लैजान पूर्ण रूपमा बन्द भयो’ भन्ने सूचनालाई अन्तिम नियमका रूपमा बुझ्नु हुँदैन।
अष्ट्रेलिया नेपाली विद्यार्थीका लागि बन्द भएको होइन। तर विद्यार्थी भिसामा परिवार लैजाने र विभिन्न भिसा तथा कोर्स परिवर्तन गर्दै लामो समय बस्ने व्यवस्थामा भने पहिलेभन्दा कडाइ हुने भएको छ।