दमक, २९ असार / नेपाली भाषा साहित्यलाई विस्तार गर्न महत्वपूर्ण योगदान दिने आदिकवि भानुभक्त आचार्यले नेपाली अनुवाद गर्नुभएको रामायणबाट उद्धृत श्लोक प्रस्तुत गरेर अघिल्ला वर्षझैं यो वर्ष पनि आचार्यको जन्मजयन्ती मनाइएको छ ।
अर्थात यसपटक झापाको दमकमा प्रतिभा निकेतन, साहित्य कला संगम र जीवन स्मृति प्रतिष्ठानको संयुक्त आयोजनामा दमक भानुचोकमा रहेको भानुभक्तको सालिकस्थलमा आइतबार २१२ औं भानु जयन्ती मनाइयो ।
त्यहाँ साहित्य कला संगमकी उपाध्यक्ष दुर्गा काफ्लेबाट रामायण वाचन गरेपछि सुरु भएको कार्यक्रममा दमक नगर प्रमुख रामकुमार थापाले सबै एकजुट भएर भाषा साहित्यको विकासमा लाग्ने कुरामा नगरपालिका कार्यालयको सधैं साथ रहने धारणा राख्नु भयो । नगर प्रमुख थापाले दमकमा संस्थागत साहित्यिक गतिविधि थाल्ने व्यक्तित्व मेघराज तिम्सिनाको संयोजकतवमा भानुको प्रतिमा स्थापना भएको स्मरण गर्दै त्यहाँको शिलालेखमा उहाँको नाम मेटिनु अन्यायपूर्ण अवस्था रहेकोमा चिन्ता व्यक्त गर्नुभयो । ‘सबै साहित्यकारको सहमतिमा उहाँको पद स्थापित गर्ने र भानुको प्रतिमालाई दुरुस्त रुपको बनाउने कुरामा पनि हामी एकजुट बनौं । ’– उहाँले आव्हानको शैलीमा भन्नुभयो । उहाँले आफ्नो कार्यकालमा निरन्तरता रहन नसकेको दमक प्रज्ञा प्रतिष्ठानलाई व्यूँताउने कार्यलाई अघि बढाउने समेत विषय अघि सार्नुभयो । उपप्रमुख रेगिना भट्टराई प्रसाईंले प्रज्ञा प्रतिष्ठानको आवश्यकताको बारेमा समेत बोल्नु भयो ।
कार्यक्रममा भानुभक्तको प्रतिमाको मुखाकृति दुरुस्त निर्माण नभएको भन्ने विषयमा उठेको प्रश्नप्रति केन्द्रित हुँदै त्यसको स्वरुप निर्धारण र शिलालेखमा लेखिएको नाम मेटिएको सन्दर्भमा आएको विवाद सबैको सहमतिमा समाधान गर्ने पनि प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नुभयो ।
नगर प्रमुख थापाले तिम्सिनाको संयोजक पद शिलालेखमा मेटिएको सन्दर्भमा भएको अन्यायमाथि छानविन गर्नुपर्ने कुरा उठाएपछि साहित्य कला संगमका अध्यक्ष विष्णु न्यौपानेले हो मा हो मिलाएर सर्जकहरुको तर्फबाट सो कार्यमा साथ रहने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले नगरपालिकाले त्यसबेला निर्माण गरेको प्रतिमाको शिलालेख मेटिएको विषय खोजबिन गर्ने र प्रतिमाको स्वरुप यकिन गराउने काममा लाग्न जरुरी रहेको प्रतिनिधिमूलक भनाई राख्नु भयो । सो क्रममा अध्यक्ष न्यौपानेले भानु विशेषाङ्क प्रकाशनको ऐतिहासिक कामको तयारी भइरहेको समेत प्रसंग उल्लेख गर्नुभयो ।
तीन वटा वडाको संगमका रुपमा रहेको भानुको प्रतिमास्थलमा १ नम्बर वडाध्यक्ष हरि न्यौपाने, ५ नम्बर वडाध्यक्ष इन्द्र गुरुङ र ६ नम्बर वडाध्यक्ष टेकबहादुर थापाले पनि चासोपूर्ण रुपमा उपस्थिति जनाउँदै भाषा, साहित्यको प्रवद्र्धनमा सबैको सहकार्यको आवश्यकता औंल्याउनु भयो ।
भानुभक्तको फोटोमा माल्यार्पणपछि प्रतिमा परिसरमै उभिएर गरिएको भानुभक्तका प्रतिनिधिमूलक रचना वाचन कार्यक्रममा प्रतिभा निकेतनका संस्थापक अध्यक्ष खेमलाल पोखरेलले भानुभक्तलाई कवितामा स्मरण गर्नुभयो ।
सो अवसरमा दमक प्रज्ञा प्रतिष्ठानका संस्थापक अध्यक्ष हेमनाथ अधिकारीले भानुभक्तको नेपाली साहित्यमा मात्र नभएर त्यसबेलाको सामाजिक विद्रोहका लागि गरेको महत्वपूर्ण भूमिका भनें ओझेलमा परेको चर्चा गर्नुभयो । ‘संस्कृत भाषाको एकछत्र प्रभावको बेला भानुभक्तले नेपाली भाषालाई विस्तार गरेर ठूलै क्रान्ति गर्नुभयो । त्यो क्रान्तिले त्यसबेला धेरै नकारात्मक टिप्पणी व्यहोर्नु परेपनि समयको अन्तरालमा सबैका लागि सहज उपलब्धि बन्न पुग्यो ।’– उहाँले समीक्षा गर्नुभयो ।
प्रतिभा निकेतनका अध्यक्ष कमलराज भट्टराईले अध्यक्षता ग्रहण गर्दै कार्यक्रमको संयोजन गर्नुभएको थियो । जीवन स्मृति प्रतिष्ठानका अध्यक्ष भूमिप्रसाद दाहालसहितका साहित्यकारहरुको उपस्थिति रहेको थियो ।
