श्रीकृष्ण रथयात्रा : धर्म, संस्कृति र दमकको साझा पहिचानको अभियान
दमकलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक गन्तव्यका रूपमा चिनाउने, सामाजिक सद्भाव र एकतालाई बलियो बनाउने तथा नयाँ पुस्तालाई सनातन संस्कृति र सकारात्मक सामाजिक मूल्यसँग जोड्ने उद्देश्यले श्रीकृष्ण रथयात्रा आयोजना गरिँदैछ।
श्रीकृष्ण जन्माष्टमी केवल भगवान श्रीकृष्णको पूजा र आराधना गर्ने पर्व मात्र होइन, यो सत्य, धर्म, प्रेम, कर्तव्य, सेवा, सद्भाव र मानवताको सन्देशलाई समाजमा फैलाउने अवसर पनि हो। यही भावनालाई आत्मसात् गर्दै दमकमा आयोजना हुने श्रीकृष्ण रथयात्रालाई धार्मिक आस्थासँगै सामाजिक एकता, सांस्कृतिक संरक्षण र नगरको पहिचानसँग जोडिएको अभियानका रूपमा अघि बढाउन आवश्यक छ।
किन आवश्यक छ श्रीकृष्ण रथयात्रा?
हाम्रो समाज तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेको छ। नयाँ पुस्ता प्रविधि र आधुनिक जीवनशैलीसँग जोडिँदै गर्दा आफ्नो मौलिक संस्कृति, परम्परा र धार्मिक मूल्य–मान्यतासँगको सम्बन्ध कमजोर हुँदै जाने चुनौती पनि देखिएको छ। यस्तो अवस्थामा संस्कृतिलाई केवल विगतको सम्झनाका रूपमा होइन, नयाँ पुस्ताले बुझ्ने, अनुभव गर्ने र पुस्तान्तरण गर्ने माध्यमका रूपमा स्थापित गर्नु आवश्यक छ।
श्रीकृष्ण रथयात्राले यही आवश्यकता पूरा गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। यसले श्रीकृष्णप्रतिको श्रद्धा र भक्तिलाई अभिव्यक्त गर्नुका साथै सनातन धर्म तथा संस्कृतिको संरक्षण र पुस्तान्तरणमा योगदान पुर्याउनेछ।
जात, भाषा र समुदायभन्दा माथि उठ्ने साझा अभियान
श्रीकृष्ण रथयात्राको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष सामाजिक एकता हो। धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिले समाजलाई विभाजित होइन, जोड्ने काम गर्नुपर्छ।
जात, भाषा, वर्ग, समुदाय वा व्यक्तिगत आस्थाका फरकपनभन्दा माथि उठेर दमकवासीलाई एउटै साझा भावनामा जोड्नु र आपसी सद्भाव तथा सहकार्यको वातावरण निर्माण गर्नु रथयात्राको महत्वपूर्ण उद्देश्य हो।
यस अर्थमा रथयात्रा केवल धार्मिक जुलुस होइन, दमकको सामाजिक एकता प्रदर्शन गर्ने साझा मञ्च पनि बन्न सक्छ।
दमकको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचान।
दमक आर्थिक गतिविधि, व्यापार र व्यवसायका दृष्टिले महत्वपूर्ण शहर हो। अब यसको पहिचानलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिसँग पनि जोड्न सकिन्छ।
श्रीकृष्ण रथयात्रालाई व्यवस्थित, मर्यादित र निरन्तर रूपमा आयोजना गर्न सके दमकलाई धार्मिक पर्यटनको सम्भावना बोकेको नगरका रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुग्न सक्छ। बाहिरी जिल्लाबाट भक्तजन तथा पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने वातावरण निर्माण गर्न सके यसले दमकको राष्ट्रियस्तरको पहिचान विस्तार गर्नसमेत योगदान पुर्याउनेछ।
नयाँ पुस्तालाई सकारात्मक बाटोतर्फ जोड्ने अवसर
आजको युवापुस्ता सामाजिक परिवर्तनको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो। तर उनीहरूलाई हाम्रो संस्कृति, नैतिकता र सामाजिक उत्तरदायित्वसँग जोड्ने सिर्जनात्मक माध्यम पनि आवश्यक छ।
रथयात्रालाई युवाको सक्रिय सहभागितासँग जोड्न सकियो भने उनीहरूलाई स्वयंसेवा, सामाजिक उत्तरदायित्व, अनुशासन, सहकार्य र नेतृत्व विकासको अवसर प्राप्त हुन्छ।
श्रीकृष्णले दिनुभएको सत्य, धर्म, कर्तव्य, प्रेम र सेवाको सन्देश नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने माध्यमका रूपमा पनि रथयात्रालाई विकास गर्न सकिन्छ।
धार्मिक पर्यटनसँगै स्थानीय अर्थतन्त्रमा पनि प्रभाव
ठूला धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिले सामाजिक मात्र होइन, आर्थिक गतिविधिलाई समेत चलायमान बनाउन सक्छन्।
रथयात्रामा सहभागी हुन बाहिरबाट आउने भक्तजन तथा आगन्तुकका कारण होटल, रेस्टुरेन्ट, यातायात, खुद्रा व्यापार, स्थानीय उत्पादन तथा अन्य सेवा क्षेत्रमा सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ। यसले धार्मिक पर्यटनको सम्भावनालाई विस्तार गर्दै स्थानीय अर्थतन्त्रलाई समेत टेवा पुर्याउन सक्छ।
त्यसैले श्रीकृष्ण रथयात्रालाई धार्मिक कार्यक्रमका रूपमा मात्र नभई दमकको सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक सम्भावनासँग जोडिएको अभियानका रूपमा बुझ्न आवश्यक छ।
सबै संस्थाको सहकार्य आवश्यक
यस्तो अभियान कुनै एक संस्था वा समुदायको प्रयासले मात्र सफल हुँदैन। धार्मिक संस्था, सामाजिक संघ–संस्था, उद्योगी–व्यवसायी, नागरिक समाज, युवा, महिला, सञ्चारकर्मी, स्थानीय सरकार र आम नगरवासीको साझा सहभागिता आवश्यक हुन्छ।
सबै पक्षले आफ्नो क्षमता र भूमिकाअनुसार सहयोग गर्न सके रथयात्रा अझ व्यवस्थित, सभ्य, भव्य र प्रभावकारी बन्न सक्छ।
श्रीकृष्ण रथयात्राबाट दमकलाई के फाइदा हुन्छ?
श्रीकृष्ण रथयात्रालाई दीर्घकालीन अभियानका रूपमा अघि बढाउन सकिएमा दमकले विभिन्न क्षेत्रमा लाभ लिन सक्छ।
राष्ट्रिय स्तरमा दमकको सकारात्मक पहिचान विस्तार हुन्छ।
धार्मिक पर्यटनको सम्भावना बढ्छ।
स्थानीय व्यापार तथा व्यवसायमा आर्थिक गतिविधि बढ्न सक्छ।
सामाजिक सद्भाव र आपसी विश्वास बलियो हुन्छ।
युवाको स्वयंसेवा र सामाजिक उत्तरदायित्वमा सहभागिता बढ्छ।
स्थानीय कला, संस्कृति र परम्पराको संरक्षणमा सहयोग पुग्छ।
भविष्यमा धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने वातावरण निर्माण हुन्छ।
अन्ततः, रथयात्रा सबै दमकवासीको हो श्रीकृष्ण रथयात्राको सफलता केवल रथ कति भव्य भयो, कति मानिस सहभागी भए वा कार्यक्रम कति ठूलो भयो भन्ने कुराले मात्र निर्धारण गर्दैन। यसको वास्तविक सफलता यसले समाजमा कति एकता, सद्भाव, संस्कार, सहकार्य र सकारात्मक सन्देश स्थापित गर्न सक्यो भन्ने कुरामा निर्भर हुन्छ।
त्यसैले श्रीकृष्ण रथयात्रालाई कुनै एक संस्था, समूह वा समुदायको कार्यक्रमका रूपमा सीमित गर्नु हुँदैन। यो दमकको धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक पहिचान र सामाजिक एकताको साझा अभियान बन्नुपर्छ।
“श्रीकृष्ण रथयात्रा कुनै एक संस्था वा समुदायको कार्यक्रम होइन, यो सम्पूर्ण दमकवासीको साझा धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक अभियान हो।”
यस अभियानलाई सफल बनाउन सबै संस्था, बुद्धिजीवी, उद्योगी–व्यवसायी, युवा, महिला, सञ्चारकर्मी तथा सम्पूर्ण नगरवासीलाई आ–आफ्नो स्थानबाट सक्रिय सहयोग र सहभागिताका लागि हार्दिक अनुरोध छ।
हामी सबैको एकता, सहकार्य र सहभागिताले मात्र श्रीकृष्ण रथयात्रालाई दमकको गौरव, पहिचान र ऐतिहासिक सांस्कृतिक अभियानका रूपमा स्थापित गर्न सक्छ।
जय श्रीकृष्ण!
