काठमान्डौं,१४ जेठ। पछिल्लो समय नेपाली सञ्चार क्षेत्रमा “भ्युज” र “मोनेटाइजेसन” केन्द्रित पत्रकारिताले गम्भीर विकृति निम्त्याएको भन्दै फेरि एक पटक बहस चुलिएको छ ।
समाचारभन्दा बढी सनसनी, पीडा र भाइरल सामग्री केन्द्रमा राख्ने प्रवृत्तिले पत्रकारिताको मूल धर्म नै कमजोर बनाउँदै गएको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ । विशेषगरी सामाजिक सञ्जाल र केही अनलाइन मिडियामा समाचारलाई तथ्यभन्दा बढी “कन्टेन्ट” बनाउने होड बढ्दै गएको देखिन्छ । दुर्घटना, मृत्यु, बालबालिका र संवेदनशील घटनालाई समेत भ्युज बढाउने सामग्रीका रूपमा प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति चिन्ताजनक बन्दै गएको छ ।
पछिल्ला दिनहरूमा देखिएका घटनाहरूमा :अपुष्ट सूचना तत्कालै “ब्रेकिङ” बनाउने,पीडितको पीडालाई सामग्री बनाउने,भिडियो र फोटोमार्फत भावनात्मक शोषण गर्ने,तथ्य जाँचभन्दा पहिले भाइरल बनाउने जस्ता अभ्यास बढ्दै गएको आरोप लागिरहेको छ ।
यसले एकातिर पत्रकारिताप्रतिको जनविश्वास कमजोर बनाउँदै गएको छ भने अर्को तिर समाजलाई सचेत बनाउने माध्यम हुनुपर्ने पत्रकारिता अहिले कतिपय ठाउँमा भ्युज र पैसा कमाउने माध्यम बन्न थालेको भन्दै आलोचना तीव्र बन्दै गएको छ ।
यस्तो प्रबिधिप्रति पेस काउन्सिल नेपालले बिज्ञप्ति जारी गर्दै आफ्नो गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ ।
प्रेस काउन्सिल नेपाललले पत्रकार आचारसंहिता उल्लंघनको आरोपसहित प्राप्त हुने उजुरी र काउन्सिलको आफ्नै स्वअनुगमनका आधारमा सातवटा मुख्य प्रवृत्ति औँल्याएको छ ।
१। भ्युअर र मोनेटाइजेसन केन्द्रित पत्रकारिता
२। सार्वजनिक निकायमा अमर्यादित व्यवहार
३। पत्रकारमाथि गालीगलौज र धम्की
४। चरित्र हत्या र भ्रमपूर्ण सामग्री
५। अमर्यादित आर्थिक लेनदेन र सम्झौताको दबाब
६। सीमा क्षेत्रमा विदेशी मिडियाको अवैध सक्रियता
७। पत्रकारबीचको आपसी कलह
सत्य र तथ्यको परीक्षण नगरी एक पत्रकारले अर्को पत्रकारका विरुद्ध सञ्चार माध्यम वा सामाजिक सञ्जालमा अभिव्यक्ति दिने प्रवृत्ति ।
काउन्सिलका सह प्रवक्ता रामशरण बोहराले जारी गरेको विज्ञप्तिमा सञ्चार क्षेत्रलाई स्वतन्त्र, विश्वसनीय र मर्यादित बनाउन पत्रकार आचारसंहिताको पालना महत्वपूर्ण हुने उल्लेख छ ।
समाचार सामग्रीप्रति चित्त नबुझेमा काउन्सिलमा उजुरी दिने व्यवस्था रहेको भन्दै, समाचार लेखेकै आधारमा पत्रकारलाई मानमर्दन वा धम्की दिनु प्रेस स्वतन्त्रता विपरीत हुने काउन्सिलले प्रस्ट पारेको छ ।
काउन्सिलले पेसागत आचरण कायम राख्न सम्पूर्ण सञ्चारकर्मी र सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्तालाई समेत आग्रह गरेको छ ।
यी घटनाले समाजलाई प्रत्रकारीता माथिनै प्रश्नको थुप्रो लागेको छ ।
