भिजेका ग्याजेट्स, विशेष गरी स्मार्टफोन सुकाउने घरेलु उपाय (DIY) को रूपमा काँचो चामलको भाँडोमा राख्ने चलन निकै पुरानो हो। यो तरिका अनलाइनमा धेरै सेयर गरिन्छ र आपत्कालीन अवस्थामा धेरै मानिसहरूले प्रयोग पनि गर्छन्।
तर, के यो साँच्चै प्रभावकारी छ? वा यसले ग्याजेटलाई झन् बढी क्षति पुर्याइरहेको छ? आउनुहोस्, यसबारे केही तथ्य बुझौँ।
चामल प्रयोग गर्नुको भ्रम र वास्तविकता
चामल प्रयोग गर्नुको मुख्य कारण यसले हावाबाट आद्रता (नमी) सोस्न सक्छ भन्ने विश्वास हो। चामल प्रत्येक घरमा सजिलै पाइने भएकाले पानीले बिग्रेका इलेक्ट्रोनिक्स सुधार्ने यसलाई सबैभन्दा सजिलो र सस्तो उपाय मानिन्छ।
तर वास्तविकता फरक छ: विभिन्न प्राविधिक अध्ययन र स्वयं फोन निर्माता कम्पनी (जस्तै: एप्पल) का अनुसार, खुला हावामा फोन छोड्नु र चामलमा राख्नु उस्तै हो। कहिलेकाहीँ खुला हावामा राख्दा झन् चाँडो सुक्छ।
चामलमा राख्दा हुने ३ ठुला खतराहरू
भित्रभित्रै खिया (Corrosion) लाग्ने: चामलले फोनको भित्री भागमा फसेको पानीलाई सक्रिय रूपमा बाहिर निकाल्न सक्दैन। पानी लामो समयसम्म भित्रै रहँदा मदरबोर्ड र साना कम्पोनेन्टमा खिया लाग्छ, जसले फोनलाई सधैँका लागि मृत बनाइदिन्छ।
धुलो र कणको अवरोध: चामलका साना टुक्रा वा त्यसको स्टार्चयुक्त धुलो फोनको चार्जिङ पोर्ट, स्पिकर ग्रिल वा हेडफोन ज्याकभित्र पस्छ। पानीसँग मिसिएपछि यो धुलो लेदो बन्छ र भित्री सर्किटमा थप क्षति पुर्याउँछ।
वारेन्टी रद्द हुने जोखिम: आजकलका फोनहरूमा ‘लिक्विड ड्यामेज इन्डिकेटर’ हुन्छ। चामलमा राख्दा ढिलो सुक्ने र धुलो पस्ने हुनाले कम्पनीले वारेन्टी दाबी समेत खारेज गरिदिन सक्छ।
फोन भिजेमा के गर्ने? (सुरक्षित र सही उपायहरू)
तुरुन्तै पावर अफ (Power Off) गर्ने: फोन चलिरहेको छ भने पनि तुरुन्तै बन्द गर्नुहोस्। अन गर्ने वा बटनहरू थिच्ने प्रयास पटक्कै नगर्नुहोस्, यसले ‘शर्ट सर्किट’ गराउँछ।
एक्सेसरीहरू निकाल्ने: सिम कार्ड, मेमोरी कार्ड र यदि ब्याट्री निकाल्न मिल्ने (Removable) मोडल हो भने ब्याट्री पनि तुरुन्तै बाहिर निकाल्नुहोस्।
लिन्ट-फ्री कपडाले पुछ्ने: फोनको बाहिरी भागमा भएको पानीलाई सफा, सुती वा माइक्रोफाइबर कपडाले हल्का हातले पुछ्नुहोस्।
सिलिका जेल (Silica Gel) को प्रयोग: नयाँ सामान वा जुत्ताको बट्टामा आउने सिलिका जेलका साना प्याकेटहरू चामल भन्दा हजार गुणा बढी प्रभावकारी र सुरक्षित हुन्छन्। एउटा बट्टामा फोन र ती प्याकेटहरू सँगै राख्नु उत्तम हुन्छ।
खुला हावामा २४ देखि ४८ घण्टा छोड्ने: फोनलाई पंखाको मुनि वा राम्रोसँग हावा चल्ने ओभानो ठाउँमा कम्तीमा १-२ दिन सुरक्षित रूपमा सुक्न दिनुहोस्।
के नगर्ने? फोन सुकाउन कहिल्यै पनि हेयर ड्रायर (Hair Dryer) वा माइक्रोवेभ प्रयोग नगर्नुहोस्। हेयर ड्रायरको तातोले फोनका संवेदनशील पार्टपुर्जा पगाल्न सक्छ र त्यसको हावाको धक्काले पानीलाई झन् भित्रसम्म धकेल्छ।
निष्कर्ष
चामल आपत्कालीन समयमा सजिलो र मनोवैज्ञानिक रूपमा सन्तोष दिने उपाय जस्तो लागे पनि यो विज्ञानसम्मत छैन। स्मार्टफोनलाई चामलको बोरामा हाल्नुभन्दा संयम अपनाएर सुरक्षित रूपमा हावामा सुकाउनु वा प्राविधिककहाँ लैजानु नै बुद्धिमानी हुन्छ।
