उर्लाबारी, माघ ९
अहिले रासायनिक बस्तुको असरले नेपालमात्र होइन, विश्व नै आक्रान्त छ । रासायनिक बस्तुको असरले विशेषगरी मिर्गौला, मुटु रोग, क्यान्सरसहितका जटिल रोगहरुले दिनप्रतिदिन गाँजिरहेको छ ।
बालीनाली सप्रिने र बढी उत्पादन दिने भ्रममा किसानहरुले खेतबारीमा रासायनिक मल र विषादीको प्रयोग गर्नाले पृथ्वी नै रसायनयुक्त बनिरहेको छ । यस्तो भयावह अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै मोरङको उर्लाबारी ९ बाँसबारीका एक युवा रासायनिक मल तथा विषादी विस्थापित गरी प्राङगारिक मल र बालीको घरेलु उपचार पद्धतीको विस्तारका लागि लागिपरिरहेका छन् ।
१५ वर्ष वढी विदेश बसेर नेपाल फर्किनु भएका राजीव खड्काले ०७९ सालबाट हाम्रो उन्नत प्राङ्गारिक मल उद्योग सञ्चालन गरेर कृषि क्षेत्रको आशा बन्नु भएको छ । एचएसी हेल्थ सेफ्टी इन्भाइरोमेन्ट अध्ययन गर्नुभएका उहाँले ०७७ सालबाट श्रीमती हिमादेवी भट्टराईको नाममा गाई र बाख्रा पालनको ‘आमा कृषि फार्म’ सञ्चालनमा ल्याउनु भएको थियो । यस अवस्थाबीच आफ्नो घर नजिकको जग्गामा १ करोड हाराहारीको लगानी गरी मल उद्योग थाल्नु भएको हो । गोबर मल, बाख्राको जुतो, चुनसहितका १४ प्रांगारिक तत्व मिसाएर बनाएको दानेदार मलले कृषकका खेत रसायनमुक्त बनाउने योजना रहेको उहाँले सुनाउनु भयो ।
दैनिक १० टन क्षमताको मेसिन रहेको र हालको अवस्थामा दैनिक १ हजार किलो उत्पादन गर्दै आएको छ । उद्योगमा १२ देखि १५ जनालाई प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रोजागारी प्रदान गर्दै आएको अवस्था छ ।
हाल सो मलको माग काठमाडौंसम्म भइरहेको राजीवको भनाई छ । ग्रीन एग्रेटिक सोलुसनले काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुरमा सो मलको डिलर राखेको छक । कर्णाली सहकारीको ४१ शाखा तथा आसपासका पालिकाहरुमार्फत किसानले मल प्रयोग गरिरहेको उहाँले सुनाउनु भयो । प्राङ्गारिक मलको पनि उत्पादन बढाएर बीउ बीजन, जैविक भिटामिन र जैविक विषादीको समेत उत्पादन गर्ने हिसाबले उद्योगलाई स्तरोन्नती गराउने अभ्यासमा आफूहरु रहेको राजीवले बताउनु भएको छ ।
उद्योगमा भारतबाट केमिष्ट डा. राजीव त्यागी तथा बीउ बीजन सम्बन्धीका ब्रिडर डा. सूर्यनाथ चौहानसहितका प्राविधिकले मल उत्पादनको प्राविधिक काम हेर्ने जिम्मा छ । मलको गुणस्तर जाँच गर्न काठमाडौं पुग्नु पर्ने वाद्यतालाई चिर्दै अब उद्योगले इटहरीमा आफैं ल्याब राख्ने तयारी गरेको छ । उद्योगको यसखाले तयारीमार्फत कोशी प्रदेशलाई नै रासायनिक मलमुक्त बनाउने योजना राजीवको छ । ‘रासायनिक वातावरण मुक्त गर्ने यस्तो कामलाई सघाउन अहिलेसम्म उर्लाबारी नगरमा पनि कुरा गरियो, यस बारेमा खास निर्णय केही हुनसकेको छैन । प्रदेशसहितका निकायले पनि अहिलेसम्म केही गरेको छैन ।’
प्रांगारिक मल, जैविक विषादी, रैथाने बीउ बीजन उत्पादनसहित फोहोरमैला प्रसोधन गरेर यसको व्यवस्थापनका लागि समेत आफूहरुसँगको ज्ञान र सीप उपयोग गर्ने उद्योग पक्षको सोच छ ।
आफ्नै नगरमा रहेको यसखाले मल उद्योगले कृषि बालीका लागि आवश्यक प्रभावकारी काम गरेको जनाउँदै उर्लाबारी नगरपालिका प्रमुख गंगाप्रसाद खरेलले रासायनिक मलमा नभएर यसखाले मलमा सरकारले सहुलियत दिनुपर्ने धारणा राख्नु भयो । नगरपालिकाले सकेसम्म प्रांगारिक मल उद्योगलाई सघाउने पनि बताउनु भयो । साथै उहाँले फोहोर व्यवस्थापन र पुननिर्माणको कामका लागि पनि सहकार्य गर्न सकिने जनाउनु भयो ।
