दमक, १९ भदौ । बिहानैको घाम। लालीगुरास मोडल स्कुलको गेट बाहिर लाइन। अभिभावकहरू फर्म भरिरहेका, भित्र द्यए जाँच गर्दै काउन्टरमा टोकन लिइरेका थिए ।
दमक–३, लालीगुरास मोडल स्कुल। बिहिबार यहाँ भीड देखियो । तर कसैलाई हतार थीएन । कारण थियो निशुल्क स्वास्थ्य शिविर। खासमा पाइल्स, फिस्टुला, फिसर जस्ता गुप्तरोगबारे लुकेको पीडा आज खुलेर जाँच्न पाइरहेका थीए गुप्तरोगहरू केवल गोप्य होइन, व्यापक पनि छन्। ‘हिमोरोइड्स’ अर्थात् पाइल्सका केसहरू विश्वभर ४% देखि ३९% वयस्कमा देखिने अध्ययनहरू छन्। केही अध्यययनले अझ उच्च दायरा ५०% भन्दा माथिसम्म अनुमान गरेका छन्, यद्यपि ‘सिम्प्टमेटिक’ अर्थात् समस्या दिने केस अनुपात कम हुन सक्ने ती अध्ययनको प्रतिवेदनले देखाएको छ । उर्लाबारीको एन्जल फाउन्डेसनको प्राविधिक सहयोगमा, दमक ३ को लालीगुरास मोडल स्कुलले यो शिविर चलाएको हो । फाउन्डेसनको मोडेल फरक छ शिविरमै विशेषज्ञ सर्जन, ल्याब, औषधि र ‘अन–द–स्पट’ उपचारको व्यवस्था । यसरी व्यस्थित गरेर यसलाई निर्मुल पार्ने अभियान चलाइएको फाउण्डेसनका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जीवनसिंह राजबंशीले जानकारी दिनुभयो ।
विद्यालय समुदायको केन्द्र हो। अभिभावकसँगै वरपरका बस्तीलाई पनि स्वास्थ्य पहुँच नजिक लैजान पर्छ भन्ने सोचका साथ यो शिविर विद्यालयले नै आयोजना गरेको लालीगुसार मोडेल स्कुलकी प्रधानाध्यापक रेनुका खनालले जानकारी दिनुभयो ।
दमक ३ गोलाटारकी पुजा भुषाल पायल्सबाट समस्याग्रस्त रहनु भएको केहि वर्षदेखी हो । उपचारका लागी उहाँ भारतसम्म गएर महँगो उपचार गरन बाध्य हुनु भएको थियो । तर अवस्था बिस को उन्नईस पनि भएको छैन । तर अहिले आफ्नै गाउँमा यसखालको उपचार सेवा पाउँदा मन सन्तोक भएको र निको हुने विश्वास बढेको सुनाउनु हुन्छ ।
पायल्सकै कारण पहिले बोल्नै गाह्रो भएको थियो मोरङ मिक्लाजुङका टेकराज भण्डारीलाई । उपचारका लागि टाढा धाउनुपर्ने बाध्यातामा उहा हुनुहुन्थ्यो । तर अहिले गाउँमै बिषेशज्ञ सहितको निशुल्क उपचार पाउँदा उहाँले खुसी भएको प्रतिकृया दिनु भयो ।
विश्वस्तरका आँकडाले बताएको व्यापकता र हाम्रो समाजको मौनतालाई जोड्ने पुल यस्तै ‘क्याम्प–टु–केयर’ मोडेल हुन सक्छ । जुन प्राथमिक तहमै पहिचान, सिकाइ र उपचारको सुविधा पाउन सकिन्छ । दमकको लालीगुरासको आँगनमा आयोजना भएको यो शिविरले स्वास्थ्य नजिक आउँदा समस्यामा परेकाहरुले सेवा पाएका छन् । खुलेर आफ्ना समस्या भन्नु पर्ने रहेछ भन्ने सचेतना पनि बढाएको छ ।
