दमक,६ कार्तीक । नेपालको एक महत्त्वपूर्ण चाड — तिहार नजिकिँदै गर्दा, सारा शहर भिलीमीली बत्तीसँगै, देउसीभैलोका सुरहरूमा रम्न थालिसकेको छ। तिहारको खास विशेषता भनेकै यो पर्वमा गाइने कालजयी गीतहरू हुन्, जसले हाम्रो सांस्कृतिक भावना मात्र होइन, आपसी प्रेम र सद्भाव पनि झल्काउँने गरेका छन् ।
हरेक वर्षझैं यसपटक पनि तिहार नेपालीको घरआँगनमा आइपुगेको छ । झिलीमिली र फूलहरुको पर्ब तिहारमा नाचगान र गीतसंगीत पनि उत्तिकै सँगै जोडिएर आउँछछन् ।तिहारलक्षित थुप्रै गीत नेपाली सांगीतिक क्षेत्रमा स्थापित छन् । केही यस्ता गीतहरु छन् जुन हरेक तिहारमा प्राथमिकताका साथ बज्छन् । तिहारको आगमनसँगै सदावहार गीतले तिहारको माहोल बनाउँछन् । केही वर्षयता विस्तारै मादल, बाँसुरी, झ्याली बजाएर खेलिने देउसी–भैलो लोप हुँदै गएको छ । प्रविधिको विकाससँगै साउन्ड बक्स र डीजेमा गीत बजाएर देउसी, भैलो खेल्ने चलन बढेको छ । यसरी देउसी, भैलोसँगै बज्ने यी गीतहरुले जहिले तिहारमा रौनक थप्ने गरेको छ ।
नेपाली चलचित्र ‘चिनो’ (१९८९) को एक अत्यन्तै मार्मिक, सांस्कृतिक र भावनात्मक गीत हो। यो गीत नेपाली समाजमा धार्मिक र सांस्कृतिक विधिहरू, विशेषगरी साँझपखको पूजाआजा र दीप प्रज्वलनलाई समेट्दै जीवनका सूक्ष्म भावनात्मक पाटोहरू प्रस्तुत गर्छ।
ए हजुर, यसपालिको तिहारै रमाइलो…“ नेपाली चलचित्र ‘कोहिनुर’ (२०१४) को एक अत्यन्तै लोकप्रिय, हर्षोल्लासपूर्ण र सांगीतिक रूपमा समृद्ध गीत हो। यो गीत तिहार पर्वको रौनक, पारिवारिक मिलन, र सांस्कृतिक उत्सवलाई उजागर गर्ने सन्दर्भमा विशेष महत्व बोकेको छ।
र को अर्को अविभाज्य पक्ष हो देउसी र भैलो । जहा तिहारको बर्णन गर्दै देउसी खेल्नका लागि प्रत्येक घरघरमा गएर खेलिने गरिन्छ । देउसीमा भनिने शब्दहरुलाई गीतहरुमार्फत पस्कने गरिएको छ । दउसी भैलोका लागि बनाईएका अधिकांश गीतहरु लोकप्रिय छन् । यीसंगै निधारैमा लर्काएर सप्तरंगी टीका…हाँसेर बोल बहिनी, तिहारको बेलैमा…लगाायत गीतहरु पनि उत्तिकै लोकप्रिय छन् । पछिल्ला समयमा पनि तिहार र देउसी भैलो सम्बन्धका गीतहरु पनि सार्बजनिक हुने गरेका छन् ।
