दमक/
नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका उप कुलपति प्रा.डा जगमान गुरुङले प्रदेश १ को नाम सगरमाथा राख्न सुझाव दिनु भएको छ ।
दमक प्रज्ञा प्रतिष्ठानले शनिबार आयोजना गर्ने कार्यक्रम सहभागी बन्न दमक आइपुग्नु भएका गुरुङले प्रदेश १ लाई सगरमाथा बाहेक अन्य नाममा ठुलो पहिचान नहुने र अन्य नखोज्न पनि अनुरोध गर्नुभयोे ।
पत्रकार मञ्च दमकमा पत्रकारहरुसँग कुरागर्दै गुरुङले सगरमाथा नामले प्रदेश १ लाई विस्वसामुनै पहिचान दिलाउन मद्यत पुग्ने भन्दै उहाँले सगरमाथा नाम राख्नु उत्तम रहेको बताउनु भयो । ‘कोशी नामले एउटा सभ्यता चिनाउछ तर सगरमाथाले हिमाल, पहाड र तराई तीन क्षेत्रलाईकै अपनत्व गराउछ त्यसैले प्रदेश १ को नाम सगरमाथा नै उचीत हुन्छ ।’उहाँले प्रष्ट पार्दै भन्नु भयो ‘सगरमाथा नाम किरातीहरुको चोम चोमलुङ , तिव्वत्तीहरुको झ्यामुल्होम्हा हो । यी दुवै नामसँगै तत्कालीन प्राज्ञ बाबुराम आचार्यले झ्यामुल्होम्हा सगरमाथा नाम राख्नु भयो । तर बोल्दै जाँदा आम जनमानसमा सगरमाथा सहज भयो । पछि यसको नाम सगरमाथा नै रहन गयो । आम नागरिकलाई चोम चोमलुङ र झ्यामुल्होम्हा उच्चरण गर्न अप्ठ्यारो भयो । त्यसैले सगरमाथा सजीलो भएपछि यी नाम स्थापीत भयो । उहाँले सगरमाथाको इतिहास बताउँदै भन्नु भयो ।
प्रदेश १ मा किरातीहरुको बाहुल्यता छ वा किरातीहरुको प्राचिन सस्कृती छ भने सगरमाथा किराती शब्द नै हो त्यसमा गर्व गर्न किन नसक्ने भन्दै प्रतिप्रश्न गर्नु भयो । कुनै भाषा वा जातीको शब्द आम नागरिकले सहजै बोलेभने त्यो तत् तत् समुदायले गर्व महसुस गर्नु पर्ने हैन र ? उहाँले आफ्नो तर्क राख्नु भयो । त्यसैले प्रदेश १ को नाम पहिचान सहित राख्ने हो भने सगरमाथा भन्दा अर्को कुनै विकल्प छदै छैन । उहाँले भन्नु भयो । नामको अगाडी वा पछाडी कुनै जातको फुर्को थप्ने काम उचीत नहुने र त्यसले समाजमा बिग्रह ल्याउने तर्फपनि उहाँले सचेत रहनु उहाँको अनुरोध छ ।
नेपालका सातै प्रदेशले आ आफ्नो नाम राखीसकेपनि प्रदेश १ ले भने अहिले सम्म नाम राख्न सकेको छैन । प्रदेश सरकारले आगामी संसद बैठकमा यसलाई प्रस्तावको रुपमा टेवल गर्ने जनाइसकेको छ ।
