काठमाडौँ , असोज १०। नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्रीय अधिवेशनको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ। मौसमका कारण केही क्षेत्रमा अधिवेशनको मिति तलमाथि भए पनि अधिकांश निर्वाचन क्षेत्रमा असोज १० गतेदेखि क्षेत्रीय अधिवेशन सुरु हुने र स्थानीय अनुकूलताअनुसार असोज १३ गतेभित्र सम्पन्न गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। क्षेत्रीय अधिवेशनमा मतदाताले एउटै पदका लागि मात्र मतदान गर्ने होइन, फरक–फरक क्लस्टरअनुसार छुट्टाछुट्टै प्रतिनिधि चयन गर्नुपर्ने व्यवस्था छ।त्यसैले मतदानअघि आफू कुन क्लस्टरमा परेको हो र सम्बन्धित क्लस्टरमा कति उम्मेदवारलाई मतदान गर्न पाइन्छ भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुन्छ।
प्रतिनिधिसभा क्षेत्रबाट ३३ महाधिवेशन प्रतिनिधि
हरेक प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट ३३ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि निर्वाचित हुनेछन्।महिला क्लस्टरबाट ४ जना, खुला क्लस्टरबाट १० जना र युवा क्लस्टरबाट ३ जना निर्वाचित हुनेछन्, जसमा युवातर्फ कम्तीमा एक जना महिला हुनुपर्ने व्यवस्था छ।त्यस्तै समानुपातिक तथा समावेशी क्लस्टरबाट १० जना प्रतिनिधि चयन हुनेछन्।यसका अतिरिक्त श्रमिक, पेसागत विज्ञ, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, मुस्लिम तथा अल्पसंख्यक, दलित र प्रजातन्त्र सेनानी/सहिद परिवार/द्वन्द्वपीडित समूहबाट एक–एक जना महाधिवेशन प्रतिनिधि निर्वाचित हुनेछन्।
यसरी एउटा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट कुल ३३ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि चयन हुनेछन्।
१२ महासमिति सदस्य पनि छानिने
क्षेत्रीय अधिवेशनबाट प्रत्येक प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रका लागि १२ जना महासमिति सदस्य पनि निर्वाचित हुनेछन्।महासमिति सदस्यतर्फ महिला २ जना, खुला ५ जना, ३५ वर्षमुनिका युवा १ जना र समानुपातिक तथा जनसंख्याका आधारमा ४ जना चयन हुने व्यवस्था छ।यसरी एउटा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रमा क्षेत्रीय अधिवेशनबाट महाधिवेशन प्रतिनिधि ३३ र महासमिति सदस्य १२ गरी कुल ४५ जना निर्वाचित हुनेछन्।
क्षेत्रीय कार्यसमितिका लागि पनि निर्वाचन
क्षेत्रीय अधिवेशनमा प्रतिनिधि र महासमिति सदस्यसँगै प्रतिनिधिसभा क्षेत्रीय कार्यसमिति पनि निर्वाचित हुनेछ।क्षेत्रीय कार्यसमितिमा सभापति १, सचिव १, सहसचिव २ र सदस्य १८ जना निर्वाचित हुनेछन्।कोषाध्यक्ष भने सभापतिले मनोनयन गर्ने व्यवस्था छ।१८ सदस्यमा प्रदेशसभा क्षेत्र ‘क’ र ‘ख’ बाट एक महिला र दुई खुलासहित ३–३ जना निर्वाचित हुनेछन्।खुलातर्फ एक महिलासहित ४ जना, युवातर्फ एक महिलासहित २ जना तथा जनसंख्याका आधारमा समानुपातिक समूहबाट ६ जना निर्वाचित हुने व्यवस्था छ।थप सदस्य मनोनयन गर्न सकिने व्यवस्था पनि रहेको छ।
प्रदेशसभा क्षेत्रमा पनि अधिवेशन
प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र ‘क’ र ‘ख’ दुवैतर्फ क्षेत्रीय अधिवेशन हुनेछ। प्रदेशसभा क्षेत्रीय कार्यसमितिमा सभापति, उपसभापति र सचिव एक–एक जना तथा सहसचिव दुई जना निर्वाचित हुनेछन्। कार्यसमिति सदस्यतर्फ महिला २, दलित १, युवा १, खुला ३ र समानुपातिक ६ जना गरी १३ जना निर्वाचित हुनेछन्।त्यसमा थप ७ जना मनोनयन गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।
प्रदेश अधिवेशनका लागि एक क्षेत्रबाट २४ प्रतिनिधि
प्रदेश अधिवेशनका लागि प्रत्येक प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट २४ जना प्रतिनिधि चयन हुनेछन्।महिला क्लस्टरबाट २ जना, खुलाबाट ८ जना र युवा क्लस्टरबाट २ जना चयन हुनेछन्, जसमा एक जना महिला हुनुपर्ने व्यवस्था छ।समानुपातिक क्लस्टरबाट ६ जना तथा पेसागत विज्ञ, श्रमिक, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, अल्पसंख्यक, दलित र प्रजातन्त्र सेनानी/सहिद परिवार/द्वन्द्वपीडित समूहबाट एक–एक जना प्रतिनिधि चयन हुनेछन्।
मतदाताले कसरी मतदान गर्ने?
क्षेत्रीय अधिवेशनमा सबै मतदाताले सबै क्लस्टरका उम्मेदवारलाई एउटै तरिकाले मतदान गर्ने व्यवस्था छैन।मतदाता कुन क्लस्टरमा पर्छ भन्ने आधारमा सम्बन्धित क्लस्टरका उम्मेदवारलाई तोकिएको संख्यामा मतदान गर्नुपर्ने हुन्छ।त्यसैले मतदान गर्नुअघि आफ्नो नाम कुन क्लस्टरमा परेको छ र आफूले सम्बन्धित क्लस्टरमा कति उम्मेदवारलाई मत दिन पाउने हो भन्ने विषय निर्वाचन अधिकृतबाट यकिन गर्नुपर्ने हुन्छ।
मौसमका कारण केही ठाउँमा तालिका फेरबदल
अत्यधिक वर्षाका कारण सबै क्षेत्रमा एकै दिन क्षेत्रीय अधिवेशन गर्न कठिनाइ देखिएपछि निर्वाचन समितिले स्थानीय अवस्था हेरेर असोज १३ गतेभित्र अधिवेशन सम्पन्न गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ।निर्वाचन समितिका सदस्य सचिव राजु कटुवालका अनुसार मौसममा सुधार आएकाले अधिकांश स्थानमा निर्धारित समयमै अधिवेशन हुने र समस्या भएका क्षेत्रमा एक–दुई दिन सारेर अधिवेशन सम्पन्न गरिनेछ।कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको आधिकारिक कार्यतालिकाअनुसार प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा क्षेत्रीय अधिवेशनपछि जिल्ला र प्रदेश तहका अधिवेशन हुनेछन्।त्यसपछि असोज १६ देखि १९ गतेसम्म काठमाडौँमा केन्द्रीय महाधिवेशन गर्ने तयारी कांग्रेसले गरेको छ।